Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Bloggfęrslur mįnašarins, įgśst 2007

Įrangur Ingibjargar Sólrśnar

Ég las athyglisverša bloggfęrslu mķns góša bloggvinar Hjartar J. Gušmundssonar, žar sem hann fjallar um vęntingar stušningsmanna Ingibjargar Sólrśnar Gķsladóttur, formanns Samfylkingarinnar, og vonbrigši žeirra. Hann rifjar upp margvķslegar spįsagnir žeirra um hvernig veröldin myndi verša betri meš hana viš stjórnvölinn, spįsagnir, sem fęstar ręttust. Žetta er įgętt safn tilvitnana, sem ber óneitanlega vott um sérkennilega persónudżrkun. Hvernig hśn rķmar svo viš erindi nśtķmalegs jafnašarmannaflokks į nżrri öld og allt žaš er veršugt višfangsefni fręšimanna.

En: Ég er sammįla Hirti um aš Ingibjörgu Sólrśnu hafi ekki tekist aš uppfylla spįdóma stušningsmanna sinna um kjörfylgi eša kosningasigra, en mį hitt ekki vera augljóst aš henni hefur oršiš verulega įgengt viš aš leiša Samfylkinguna til įhrifa? Į laugardag veršur rķkisstjórnin 100 daga gömul og hveitibraušsdagar hennar aš baki. Getur Samfylkingin ekki vel viš unaš įrangur sinn į žeim tķma, sem jafnan er mikilvęgastur ķ lķfi hverrar rķkisstjórnar? Meš fullri viršingu fyrir okkar įgętu flokksbręšrum ķ rķkisstjórn — hiš nżja žing hefur enn ekki lįtiš til sķn taka af alvöru — sżnist manni aš Samfylkingin leiši umręšuna, hvert sem hśn svo leišir.

Žį mį ekki gleyma hinu, aš Ingibjörgu Sólrśn hefur tekist žaš į undraskömmum tķma, sem henni hafši ekkert gengiš viš įšur: aš nį undirtökunum ķ flokki sķnum og ekki sķst žingflokknum, sem hśn gat ekkert viš tjónkaš įšur. Ķ žvķ samhengi er rétt aš benda į eitt, sem ekki vakti neina athygli į sķnum tķma: Žegar flokksstjórn Samfylkingarinnar samžykkti tillögu formanns sķns um stjórnarsamstarf viš Sjįlfstęšisflokkinn, fylgdi ein lķtil tillaga meš, sem samžykkt var umręšulaust. Hśn gaf formanni Samfylkingarinnar fullt umboš til žess aš hrókera ķ rķkisstjórn eins og henni sżndist, įn žess aš bera žaš undir flokksstjórn eša žingflokk.

Ingibjörg Sólrśn er utanrķkisrįšherra og hefur allt žaš svišsljós, sem henni er naušsynlegt til žess aš blómstra. Embętti hennar er einnig öšrum fremur hentugt til žess aš hafa žį veislu, sem flokksformanni best hentar. Hśn hefur nś žegar sżnt aš hśn kann aš nota völd af žvķ taginu til žess aš styrkja stöšu sķna.

Geta Samfylkingarmenn kvartaš žó žingstyrkurinn sé minni en ķ žeirra villtustu draumum? 


Žaš er stórt orš einelti

Ég hef lķtillega fylgst meš krytunum ķ kringum Q-bar, enda bż ég viš Ingólfsstręti og žar aš auki įhugamašur um skemmtanalķf ķ Mišbęnum. Er raunar fyrrverandi atvinnumašur į žeim vettvangi, žvķ ég var mešal eigenda Kaffibarsins um hrķš og žekki vel žann nśning, sem getur oršiš milli veitingastaša og ķbśa.

Erna Valdķs Valdimarsdóttir gekk viš hér į heimilinu um lišna helgi og bauš okkur aš skrifa undir mótmęli sķn, en viš afžökkušum žaš reyndar; viš höfum ekki ama af Q-bar umfram ašra veitingastaši hér ķ bęnum.

Aušvitaš er erilsamt hér ķ nįgrenninu um helgar: hróp og vondur söngur, ill umgengni og annaš žaš įlag, sem fylgir skemmtanalķfinu. Mér var hins vegar fullkunnugt um žaš žegar ég flutti ķ Mišbęinn og žarf aš sżna žvķ umburšarlyndi. Allir stašir hafa sķna kosti og ókosti og mér finnast kostirnir veigameiri en ókostirnir. Einhverjir eru į öšru mįli og žess vegna bśa žeir annars stašar. Žannig virkar žetta nś, svona almennt, en žaš žżšir ekki aš fólk eigi bara aš lįta hvaš sem er yfir sig ganga hér ķ Mišbęnum, aš veitingamenn geti fariš sķnu fram įn įbyrgšar og yppt öxlum žegar nįgrannarnir ęrast.

Ég skil žess vegna afstöšu Ernu mętavel, hśn bżr fast viš Q-bar og hefur verulegt ónęši af, sem ekki hefur minnkaš eftir aš reykingabanniš var sett į. Žaš veldur auknu rįpi, pallurinn fyrir utan er stappfullur af fólki, en žar aš auki er talsvert rennerķ frį stašnum yfir ķ port žarna bak viš, en žaš er viš bakdyrnar hjį Ernu. Žar sinna gestirnir alls kyns erindum.

Ekki sķst er žó ónęšiš af völdum hįvaša frį Q-bar, en hann hefur aukist til muna frį fyrri tķš. Mešan Ari ķ Ögri var rekinn žarna var žar afdrep peysukomma og misupprennandi skįlda, žar sem Leonard Cohen hljómaši ekki żkja hįtt. Žegar Q-bar var settur į laggirnar var žvķ aldeilis breytt, nżtt hljómflutningskerfi sett upp og beinlķnis gumaš af žvķ aš nś „yrši allt sett ķ botn“. Sķšan hefur dunaš žar HNRG og Eurotrash tónlist į fullu blasti fram undir morgun, sem er ķ takt viš ešli stašarins.

Mér finnst žaš žvķ harla léleg vörn hjį Ragnari Ólafi Magnśssyni, sem į helming ķ Q-bar og sjį mį į myndinni aš ofan, aš bera žaš upp į Ernu, aš andófi hennar valdi fordómar gegn samkynhneigšum. Ķ vorri pólitķsku réttrśnašarkirkju eru žaš harla alvarlegar įsakanir, sem žyrfti žį aš rökstyšja meš greinarbetri hętti en Ragnar gerir. Q-bar er ljóslega sį veitingastašur, sem mestu ónęši veldur fyrir Ernu, og frįleitt aš kalla žaš einelti, žó hśn dirfist aš benda į žaš hvašan mestur hįvašinn komi inn į heimili sitt. Fram į morgun.


mbl.is Telur um einelti aš ręša
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Dellufjölmišlar

Ég sé aš vatnaskil eru ķ blašaśtgįfu vestanhafs, žvķ śtgįfu Weekly World News hefur veriš hętt eftir 28 glęsta sögu gešveikra „frétta“. Ķ žvķ var aldrei aš finna satt orš og dellan gat veriš dįsamlega fyndin. Samt įtti mašur erfitt meš aš verjast žeirri hugsun aš einhversstašar vęri til fólk, sem tryši fregnum blašsins um andlitsbirtingu Elvisar į framandi hnöttum, yfirnįttśrulegar verur į vappinu įsamt geimverum og svo framvegis. Mišaš viš auglżsingarnar var trśgirni nokkur mešal lesendanna, žar auglżstu nęr einvöršungu spįmišlar, stjörnuspekingar og įmóta. Blašamašurinn Stan Sinberg skrifar skemmtilega minningargrein um sinn gamla mišil į Salon.

Weekly World News svipaši um margt til hins frįbęra Lundśnablašs Sunday Sport, žar sem blašamennirnir stęršu sig af žvķ aš ekki vęri neitt satt ķ žvķ nema sjónvarpsdagskrįin. Meira aš segja lungnahlķfarnar į fįklęddum fyrirsętum blašsins vęru óekta. Žegar ég var viš nįm ķ Lundśnum vaknaši mašur stundum um helgar meš žynnku beint upp śr Opinberunarbókinni og žį var Sunday Sport tilvališ mešal til žess aš leišrétta fremur žungbśna afstöšu til lķfsins.

En aušvitaš er til nóg af illa upplżstu og trśgjörnu fólki, nś sem fyrr. Menn žurfa ekki aš skoša sölutölunar hjį National Enquirer (sem selst alveg prżšilega hér į Ķslandi) til žess aš komast aš žvķ, žvķ hvaš mį segja um allt samsęriskenningališiš, įlfaskošarana eša allan žann fjölda, sem spilar ķ lottóinu af žvķ aš žaš lagši sig ekki fram ķ stęršfręši į sķnum tķma?

Hér į Ķslandi hefur samt ekki komiš upp hrein lygapressa af žessu tagi. Žó Séš og heyrt geri śt į svipašan markaš er žar ekki aš finna slķkar fréttir, žó efast megi um fréttagildi blašsins į stundum. Um tķma var DV komiš į hįlari ķs, en fór samt ekki alla leiš. Sjįlfsagt er eina dęmiš um hreinar lygafréttir ķ ķslenskum mišlum Gula Pressan, sem Gunnar Smįri Egilsson ritstżrši af röggsemi hér į įrum įšur. Aš vķsu var žaš ašeins ein sķša ķ Pressunni og hśn gat veriš óborganlega fyndin. Į žeim įrum gįfu kommarnir śt Žjóšviljann eša Vikublašiš undir slagoršinu „Til vinstri — žar sem hjartaš slęr“, en Gula Pressan valdi sér annaš: „Fyrir nešan beltisstaš, žar sem žaš er sįrast“.  En žaš er svo skrżtiš aš stöku sinnum kom upp missilningur hjį lesendum blašsins, sem lögšu trśnaš viš fréttir Gulu Pressunar og bżsnušust mjög. Sem gerist reglulega žegar fréttir The Onion fara į flakk, en dęmi eru um aš alvöru fréttamišlar hafi étiš žvęluna upp og birt sem sannar fréttir.

En aušvitaš vantar Ķsland ekki fjölmišil, sem skįldar upp ólķkindafréttir. Viš eigum alveg nóg meš miskilninginn, missagnirnar og mistökin, sem reglulega mį finna ķ žeim, sem fyrir eru.


Vefur og vanręksla Valgeršar

Hinn góši ritstjóri į Eyjunni, Pétur Gunnarsson, bloggaši į föstudag um fréttir af stöšu Ratsjįrstofnunar og gerši sér upp nokkra undrun yfir žvķ hvernig Bjarni Benediktsson, formašur utanrķkismįlanefndar Alžingis, ętti aš vera aš hnżta ķ Geir H. Haarde, forsętisrįšherra. Bjarni hefur lįtiš ķ ljós efasemdir um hvernig hefur veriš haldiš į mįlefnum stofnunarinnar ķ ašdraganda žess, aš Ķslendingar taki aš öllu leyti viš rekstri hennar og kostnaši viš žaš, alltof margir žręšir séu lausir um hver verkefni hennar séu, ķ hvers žįgu og svo framvegis. Sérstaklega ķ ljósi žess aš Bandarķkjamenn telja sig ekki žurfa į merkjum frį ķslenska ratsjįrkerfinu aš halda lengur. Lętur Pétur eins og aš meš žessu hljóti Bjarni aš vera aš agnśast śt ķ Geir, žar sem hann hafi „tekiš forręši samninga viš Bandarķkin meš sér śr utanrķkisrįšuneytinu yfir ķ forsętisrįšuneytiš“ į sķnum tķma.

Žetta er einkennileg skošun hjį Pétri fyrir margra hluta sakir. Og ekki veršur hśn minna rannsóknarefni ķ ljósi žess aš pólitķskt įtrśnašargoš hans, Valgeršur Sverrisdóttir, hafši nįkvęmlega sama bošskap aš flytja heimsbyggšinni ķ hįdegisfréttum Rķkisśtvarpsins į laugardag. Žaš er vitaskuld ótrśleg tilviljun, sem kann aš valda byltingu ķ lķkindastęršfręši, en viš skulum lķta į spunann og hvers konar vefur varš śr.

Ķ fyrsta lagi er óskiljanlegt aš greindur mašur eins og Pétur skuli ķmynda sér aš vegna žess aš Geir hafi haldiš įfram aš annast samningavišręšurnar viš Bandarķkjamenn (m.a. vegna žess aš Valgeršur, arftaki hans ķ utanrķkisrįšuneytinu, treysti sér ekki til žess), eigi hann žašan ķ frį aš bera įbyrgš į öllum žar aš lśtandi mįlaflokkum. Eins og Pétur vķkur raunar sjįlfur aš kynnti Geir nišurstöšu višręšnanna hinn 26. september ķ fyrra og žar meš lauk aškomu hans aš mįlinu. Allan žann tķma hafši utanrķkisrįšuneytiš vitaskuld fariš meš forręši Ratsjįrstofnunar, flugumsjónar į Keflavķkurflugvelli, Leifsstöšvar og alls žess annars, sem į grundvelli fortķšarfyrirkomulags um varnarstöšina į Mišnesheiši, var haft til umsżslu ķ utanrķkisrįšuneytinu. Žannig var žaš fyrir višręšurnar, į mešan žeim stóš og eftir žęr. Eša heldur Pétur virkilega aš Geir hafi flutt forręši Frķhafnarinnar ķ KEF meš sér yfir forsętisrįšuneytiš?

Ķ öšru lagi er vandalaust aš įtta sig į žvķ aš utanrķkisrįšuneytiš bar fulla og algera įbyrgš į afdrifum ķslenska loftvarna- og ratsjįrkerfisins. Į žvķ lék enginn vafi, eins og best mį sjį į žvķ aš utanrķkisrįšuneytiš, en ekki forsętisrįšuneytiš eša nokkurt annaš stjórnvald, įtti ķ višręšum viš bandarķsk yfirvöld um framtķš žess į fundum ķ Brussel og Reykjavķk, eins og fréttatilkynningar voru sendar śt frį utanrķkisrįšuneytinu um hinn 23. febrśar og 11. maķ

Ķ žrišja lagi er fróšlegt aš bera žessa skošun Péturs saman viš skrif hans um žessi mįlefni ķ janśar sķšastlišnum. Žį kepptist hann viš aš lofsyngja Valgerši Sverrisdóttur, žįverandi utanrķkisrįšherra, fyrir žaš aš hafa innleitt glasnost ķ ķslensk utanrķkismįl, hvorki meira né minna, meš žvķ aš aflétta leynd af višaukum gamla varnasamningsins frį 1951, en leyndina sagši hśn bera keim af karllęgu pukri ķ reykfylltum bakherbergjum. Bęši henni og Pétri lįšist hins vegar aš nefna, aš įkvöršunin um afléttingu leyndarinnar var tekin ķ utanrķkisrįšherratķš Geirs H. Haardes (sem er karlmašur en reykir held ég ekki), en hins vegar var bešiš meš aš fylgja henni eftir uns mįliš hafši fariš sķna leiš ķ bandarķsku stjórnsżslunni. Žrįtt fyrir įskorun undirritašs var leynd ekki aflétt af mįlaskrį rįšuneytisins til žess aš upplżsa um hvernig įkvaršanatökunni var hįttaš og meš žvķ lauk glasnostinu frį Lómatjörn.

Pétur dró žó ašeins ķ land sķšastlišinn vetur meš fullyršingar sķnar um aš forsętisrįšherra hefši forręši um allt žaš, sem aš varnarsamningnum lyti. Hann bętti viš fęrslu sķna:

Žaš er ofsagt hér aš ofan aš formleg samskipti hafi veriš į höndum forsętisrįšuneytisins - vitaskuld ber utanrķkisrįšherra stjórnskipulega įbyrgš į žessum mįlum en ekki forsętisrįšherra.

Nś viršist Pétur hafa gleymt žvķ öllu.

En hann veit betur og margnefnd skošun hans er žvķ ķ fjórša lagi athyglisverš fyrir žęr sakir aš hann er aš reyna aš drepa į dreif žeirri stašreynd aš įbyrgšina į žessum vandręšum meš Ratsjįrstofnun nś hvķlir į heršum skjólstęšings hans, frś Valgeršar Glasnost Sverrisdóttur, varaformanns Framsóknarflokksins. Frį žvķ aš Geir H. Haarde kynnti samkomulagiš viš Bandarķkjamenn (ķ félagi viš Jón Siguršsson, žįverandi formann Framsóknarflokksins og arftaka Valgeršar ķ Išnašar- og višskiptarįšuneytinu) ķ Žjóšmenningarhśsinu hinn 26. september 2006, sat Valgeršur ķ stóli utanrķkisrįšherra ķ 240 daga, aš žvķ er viršist įn žess aš hirša hiš minnsta um hvert stefndi meš Ratsjįrstofnun, žó undirsįtar hennar fundušu um žaš meš fulltrśum Bandarķkjastjórnar, en žaš var ķ maķ 2006, sem varnarlišiš hętti aš fylgjast meš merkjum frį Ratsjįrstofnun. Hśn vissi vel um žį stöšu og haft var eftir henni ķ fjölmišlum ķ september sķšastlišnum aš žarna vęri brżnt śrlausnarefni. Hśn gerši bara ekkert til žess aš leysa žaš.

Ég er enginn sérstakur ašdįandi nśverandi utanrķkisrįšherra eša verkefnavals hennar, en Ingibjörg Sólrśn Gķsladóttir hefur ašeins setiš 80 daga ķ embętti og žó hśn hafi sjįlfsagt mįtt leggja meiri įherslu į aš rįša śr framtķš Ratsjįrstofnunar, vęri afar ósanngjarnt aš leggja sökina aš hennar dyrum. Sökina ber fyrst og fremst Valgeršur Sverrisdóttir, įtrśnašargoš Péturs, sem hafši setiš 103 daga ķ rįšuneytinu žegar nżja samkomulagiš var kynnt og vanrękti žaš svo ķ 240 daga til višbótar aš grķpa til višeigandi rįšstafana. Vęrukęrš og vanręksla Valgeršar  ķ kjölfar samningsins var ekki einsdęmi eins og alžjóš varš ljóst ķ nóvember sķšastlišnum žegar milljónatjón varš ķ ķbśšarhśsum į Keflavķkurflugvelli vegna fyrirhyggjuleysis hins nżja hśsvaršar. Žaš var dęmigert.

Ķ fimmta lagi gaf Pétur til kynna aš vandręši stofnunarinnar nś megi rekja til žess aš sjįlfstęšismenn hafi ekki viljaš afgreiša frumvarpsdrög Valgeršar Sverrisdóttur um nżja lagaumgjörš Ratsjįrstofnunar śr rķkisstjórn į sķšasta kjörtķmabili. Žaš žarf eindreginn brotavilja til žess aš setja mįlin fram meš žeim hętti. Valgeršur vildi binda žetta lén viš utanrķkisrįšuneytiš fyrir fullt og fast, hafa allt óbreytt og tryggja žannig lķfsvišurvęri Ólafs Arnar Haraldssonar, forstjóra Ratsjįrstofnunar (og fyrrverandi žingmanns Framsóknarflokksins), žó engin įstęša vęri til žess lengur aš Ratsjįrstofnun heyrši undir utanrķkisrįšuneytiš fremur en umhverfisrįšuneytiš, svo annaš įmóta frįleitt dęmi sé tekiš. Ešlilegast vęri vitaskuld aš hśn hefši veriš flutt undir dómsmįlarįšuneytiš sem hluti af öryggiskerfum landsins, nś eša undir samgöngurįšuneytiš og žį vęntanlega sem undirstofnun Flugmįlastjórnar eša hluti Flugstoša. Žaš var engin tregša af hįlfu sjįlfstęšismanna til žess aš samžykkja nżjan lagagrundvöll Ratsjįrstofnunar, heldur žaš fyrirkomulag, sem framsóknarmenn kusu, en žaš mišašist ekki viš ytri žarfir eša hagsmuni žjóšarinnar. Žaš helgašist annars vegar af valdahagsmunum rįšuneytisins, sem engan spón vildi missa śr sķnum aski, og hins vegar valdahagsmunum Framsóknarflokksins.

Žaš segir kannski mesta sögu um mįliš aš Valgeršur Sverrisdóttir fékkst ekki til žess aš lżsa žessu sögulega frumvarpi frį sķšasta vetri, sem aldrei varš, ķ hįdegisfréttunum ķ dag og bar fyrir sig naušsynlegri leynd! Hvar var glasnostiš žį, Pétur? En aušvitaš stenst žaš ekki, fremur en annaš ķ mįlflutningi framsóknarmanna, aš leynifrumvarp Valgeršar hefši skipt sköpum, enda var žį engan veginn ljóst hvaša verkefnum Ratsjįrstofnun skyldi sinna. Tómt mįl vęri aš tala um aš Alžingi hefši getaš įkvešiš žaš einhliša meš lögum: višręšur viš Bandarķkjamenn höfšu ekki einu sinni hafist žegar hśn fór aš bauka žetta, hvaš žį aš utanrķkisrįšuneytiš hefši myndaš sér einhverja afstöšu. Žaš blasir viš aš žetta tal um leynifrumvarp Valgeršar er hreinn fyrirslįttur; aumkunarvert yfirklór til žess aš reyna klķna rįšaleysi, vanrękslu og embęttisafglöpum Valgeršar Sverrisdóttur į ašra.

Ķ sjötta lagi er meš ólķkindum aš framsóknarmenn af öllum skuli kjósa aš fęra vanda vegna Ratsjįrstofnunar sérstaklega ķ tal, alveg burtséš frį trassaskap Valgeršar ķ embętti og öldungis óbreyttri starfsemi stofnunarinnar og kostnaši, žrįtt fyrir gerbreytt umhverfi. Žaš er sjįlfsagt aš rifja upp sögu stofnunarinnar, sem er samofin flokksgęšingaharmsögu Framsóknarflokksins og beinlķnis į mörkum hins löglega. Mönnum hefur blöskraš hroki Ólafs Arnar Haraldssonar, forstjóra Ratsjįrstofnunar, en hann hefur lįtiš eins og mįlefni stofnunarinnar komi öšrum hreint ekki viš og sķst almenningi, sem fęr aš borga brśsann. Aš ekki sé minnst į framgöngu Gunnlaugs M. Sigmundssonar, sem einnig er fyrrverandi žingmašur Framsóknarflokksins. Žegar hann var framkvęmdastjóri Žróunarfélags Ķslands keypti hann lišlega fjóršungs eignarhlut ķ Kögun, en hśn fékk einkarétt til žess aš annast rekstur og višhald hugbśnašar fyrir ratsjįrkerfiš. Žetta sętti miklu įmęli į sķnum tķma en žaš breytti engu um oršinn hlut. Og allt ķ boši og skjóli Framsóknarflokksins. 

Ķ sjöunda lagi snerist lokališurinn ķ yfirlżsingu rķkisstjórnarinnar frį 26. september 2006 um, aš geršar yršu rįšstafanir til aš lesa śr öllum merkjum frį ratsjįrstofnun, sem žżšingu hefšu varšandi eftirlit meš flugvélum ķ lofthelgi Ķslands. Viš nśverandi ašstęšur er augjóst aš eftirlit meš žessum merkjum ętti annars vegar aš vera hjį flugumferšarstjórn og hins vegar žeim, sem manna vaktstöšina viš Skógarhlķš. Flóknara žarf žaš nś ekki aš vera. Ég žekki lķtillega til umręšu um varna- og öryggismįl innan Sjįlfstęšisflokksins og kannast ekki viš aš žar hafi veriš minnsti įgreiningur um žessi mįl, en vilji frś Valgeršur og lęrisveinn hennar liggja sjįlfstęšismönnum į hįlsi fyrir aš hafa viljaš įtta sig į žvķ, hvert skyldi vera raunverulegt verkefni Ratsjįrstofnunar eftir brottför varnarlišsins, žau um žaš. En žį er lķka rétt aš rifja žaš upp aš žaš var Valgerši sérstakt kappsmįl, aš engu yrši breytt um starfshętti innan utanrķkisrįšuneytisins og stofnana į žess vegum fyrir kosningarnar ķ maķ og var engu lķkara en aš žįverandi utanrķkisrįšherra vildi ekki horfast ķ augu viš breyttar ašstęšur og nżtt hlutverk, žótt varnarlišiš vęri fariš.

Ķ įttunda lagi viršist framsóknarmafķan enn vilja loka augunum fyrir veruleikanum, annars vegar til žess aš verja vķgi gęšinganna og hins vegar til žess aš dylja vanrękslu og vitleysu Valgeršar ķ utanrķkisrįšuneytinu. Ķ nęstu viku hefjast heręfingar hér į landi, sem mešal annars fela sér sér flug orrustužota.  Žį hefst einhver söngur um aš Ratsjįrstofnun sé varaskeifa ķ žeim og žess vegna sé afar mikilvęgt aš starfsemi hennar verši bara įfram eins og veriš hefur. Žaš er vitaskuld tómt pķp, Ratsjįrstofnun er engin varaskeifa, hvorki viš slķkar ęfingar né ef til hernašar kęmi. Bandarķkjamenn koma einfaldlega meš allt sitt meš sér og eru ekki aš pśkka upp į ķslenska ratsjįrkerfiš fremur en hiš gręnlenska. Eftir aš varnarlišiš hvarf héšan varš Ratsjįrstofnun žeim einskis virši, bandarķskur herafli notar ašra, nżrri og fullkomnari tękni til aš fylgjast meš flugumferš. Žjóšhyggjumennirnir ķ Framsóknarflokknum telja NORAD sjįlfsagt ekki standast hinni žjóšlegu Ratsjįrstofnun sinna manna snśning og žvķ skal hvaš sem tautar og raula halda öllu ķ horfinu į kostnaš skattgreišenda svo Ólafur Örn tżni ekki gullskeifunni varaskeifunni sinni.

Lįtiš er ķ vešri vaka, aš merki frį Ratsjįrstofnun hér hafi gildi fyrir evrópskt eftirlitskerfi Atlantshafsbandalagsins, en er žaš svo? Meš hvaša hętti? Į žį aš mišla upplżsingum héšan beint til Evrópu? Hvert? Hvaša orrustužotum veršur stjórnaš ķ gegnum kerfiš? Ef nota į kerfiš meš stjórnstöš fyrir orrustužotur eša eldflaugakerfi, žarf vęntanlega aš setja lög um heimildir fyrir starfsmenn ķslenska rķkisins til aš sinna hernašarlegum störfum. Kannski eitthvaš slķkt hafi veriš aš finna ķ hinu fręga leynifrumvarpi Valgeršar. Mašur veršur aš vona aš hśn eša Pétur treysti sér til žess aš svara žvķ. Žó ekki vęri nema fyrir glasnostiš.

Ķ nķunda lagi var ratsjįrkerfiš sett upp į sķnum tķma til žess aš styrkja varnavišbśnaš hér vegna vaxandi spennu į Noršur-Atlantshafi undir lok Kalda strķšsins. Sś spenna er löngu horfin, ratsjįrkerfiš gegnir engu hlutverki hvaš varšar varna- og öryggishagsmuni Ķslands og nż tękni hefur leyst žaš af hólmi žegar į žarf aš halda. Er réttlętanlegt aš ķslenskir skattborgarar borgi milljarš į įri, svo gömlum framsóknaržingmanni haldist į žęgilegri innivinnu?

Ķ tķunda lagi situr höfušspurningin enn eftir: Af hverju er starfsemi af žessu tagi į vegum utanrķkisrįšuneytisins? Hvar ķ ósköpunum er žannig stašiš aš mįlum? Valgerši žóttu žaš óžęgilegar spurningar žį og hśn viršist enn vita skömmina upp į sig, žó hśn viršist ekki kunna aš skammast sķn. Nema nįttśrlega hśn hafi étiš žetta allt beint upp eftir Pétri. Aušvitaš į utanrķkisrįšuneytiš ekkert meš aš vera aš vasast ķ žessu öllu, eins og ég hef įšur ritaš um; žaš samręmist ekki hlutverki žess aš vera varnamįlarįšuneyti ķ hjįverkum. Ķ krafti gamla varnasamningsins viš Bandarķkin — annaš rķki meš herafla hér į landi — žótti ešlilegast aš utanrķkisrįšuneytiš fęri meš žau mįl, sem tengdust varnastöšinni, en um leiš og bandarķski fįninn var dreginn nišur hinsta sinni į Keflavķkurflugvelli, žraut allar forsendur žess. Nś er enda veriš aš vinda ofan af žvķ og fęra hina żmsu starfsemi til višeigandi rįšuneyta, fyrst og fremst dómsmįlarįšuneytis, samgöngurįšuneytis og fjįrmįlarįšuneytis, en ekki er śtilokaš aš eitthvaš af henni veriš einkavętt. Eftir stendur žó furšan, aš hin sérstöku öryggissvęši į vellinum verša įfram į vegum utanrķkisrįšuneytisins og žaš mun įfram žykjast vera varnamįlarįšuneyti. Vęri nęr aš gagnrżna forsętisrįšherra fyrir aš gera ekki breytingar į žvķ frįleita fyrirkomulagi, en stefnulausir tilburšir utanrķkisrįšuneytisins viš aš leita varnasamstarfs śt um allar trissur er viš žaš aš gera landiš aš athlęgi į alžjóšavettvangi.

Forsętisrįšherra į sķšasta oršiš um verkaskiptingu innan stjórnarrįšsins, en hefur ekki tekiš af skariš um breytingu į žessari tilhögun. Björn Bjarnason, dómsmįlarįšherra, lżsti skošunum sķnum į žvķ hvernig honum žętti skynsamlegast aš skipa žessum mįlum ķ erindi hinn 29. mars sķšastlišinn, sem öllum įhugamönnum um öryggis- og varnamįl er hollt aš lesa. Žar lżsti hann einnig žeim rįšstöfunum, sem geršar hefšu veriš, og žaš er einkar fróšlegt aš bera saman hversu misjafnlega žau Björn og Valgeršur nżttu tķma sinn eftir aš samkomulagiš viš Bandarķkjamenn var kynnt. Žar kann aš vera fundin rót žess įgreinings, sem Valgeršur og Pétur bįsśna nś aš sé fyrir hendi og sé įstęšan fyrir óefnum Ratsjįrstofnunar. Sumsé aš žeim sjónarmišum hefši veriš lżst af sjįlfstęšismönnum aš gera žyrfti frekari breytingar į stjórnarrįšinu, en forsętisrįšherra lįtiš žaš vera.

En žaš er enginn įgreiningur eša deilur innan Sjįlfstęšisflokksins um žessi mįl, heldur kaus forsętisrįšherra aš aušsżna rįšherra samstarfsflokks tillitssemi, rįšherra, sem hélt daušahaldi ķ śrelta verkaskiptingu innan stjórnarrįšsins til aš verja ķmyndaša framsóknarhagsmuni įn hins minnsta tillits til öryggishagmuna, enda hafši Valgeršur ekkert vit į žeim, žó ekki skorti belginginn. Žegar rķkisstjórn Sjįlfstęšisflokks og Samfylkingar var mynduš var mikil įhersla lögš į hrašar hendur. Žrįtt fyrir įhuga į aš ašskilja öryggis- og varnarmįl frį utanrķkisrįšuneytinu (lķkt og żmsir ašrir mįlaflokkar voru fęršir milli rįšuneyta) var žaš lįtiš eiga sig, til žess aš žaš yrši ekki tślkaš formanni Samfylkingarinnar til minnkunnar. Įherslan į žann mįlaflokk var enda engin; ķ stefnuyfirlżsingu rķkisstjórnarinnar var alls aš finna eina setningu um hann:

Rķkisstjórnin mun fylgja markašri stefnu ķ öryggis- og varnarmįlum og koma į fót samrįšsvettvangi stjórnmįlaflokkanna um öryggismįl. 

Žar kann tękifęri aš hafa glatast fyrir persónulegar og pólitķskar įstęšur, sem vitaskuld ęttu ķ fullkomnum heimi ekki aš ganga fyrir žjóšaröryggishagsmunum. Į hinn bóginn sżnist manni aš Ingibjörg Sólrśn hafi afar takmarkašan įhuga į öryggis- og varnarmįlum, aš hennar įherslur ķ embętti muni liggja į öšrum svišum. Žaš kann žvķ vel aš vera aš henni sé žaš aš meinalausu, žó mįlaflokknum verši sinnt annars stašar. Enginn skyldi žó velkjast ķ vafa um žaš aš rįšuneytismenn munu vinna aš žvķ öllum įrum aš halda ķ varnarmįlin, enda męla opinberir starfsmenn mįtt sinn ķ deildarstjórum og milljöršum į fjįrlögum, en lķkt og viš flest vilja žeir fremur vaxa en visna. Žaš er góšur prófsteinn į pólitķska mannkosti rįšherra hvort žeir lįta rįšuneytiš vinna fyrir sig og žjóšina eša öfugt: aš žeir og žjóšin séu spenntir fyrir vagn rįšuneytisins.

Ég skal jįta aš ég hef meiri trś į stašfestu Ingibjargar Sólrśnar ķ žeim efnum en Valgeršar Sverrisdóttur, en hvaša samanburšur er žaš? Mér žótti Valgeršur ekki merkilegur utanrķkisrįšherra og žessi nżlega spunažvęla hennar, sem aš ofan er rakin, varš ekki til žess aš auka įlit mitt į henni, hvaša hvatir sem aš baki kunna aš liggja.

Męli žarft eša žegi! 

 


Landnįm į hafsbotni

Sķšasta fimmtudag bįrus fregnir af žvķ frį Rśsslandi aš könnušurinn Artśr Tsjķlķngarov ķ félagi viš nokkra rśssneska žingmenn hefši stungiš rśssneska fįnanum nišur į hafsbotni Noršurheimskautsins og helgaš Rśsslandi svęšiš. Auk žess tók hann bergsżni til žess aš reyna aš sanna aš hafsbotninn, Lomonosov-hryggurinn nįnar til tekiš, sé hluti af rśssneska landgrunninu.

Aušvitaš er aušvelt aš afgreiša žetta sem rśssneska furšufrétt ķ ętt viš hinar sovésku frį fyrri tķš, žar sem žróunarrķki meš kjarnorkuvopn og geimferšaįętlun kepptist viš aš sanna tęknilegan mįtt sinn og megin mešan žegnarnir sultu ķ heimsins vķšfešmustu žręlabśšum. Žessi flöggun, lišlega fjóra kķlómetra undir yfirboršinu, hefur vitaskuld enga žżšingu aš alžjóšalögum, en meš henni žarf enginn aš velkjast ķ vafa um įsetning Kremlarbóndans, Vladķmķrs Pśtķns.

Ķ hśfi er um 1.200.000 km2 flęmi milli noršurstrandlengju Rśssneska rķkjasambandsins og Noršurheimskautsins, en žaš er įmóta svęši og öll Vestur-Evrópa. Tališ er aš žar megi finna miklar olķu- og gaslindir, auk alls kyns jaršefna į borš viš blżs, demanta, gulls, mangans, nikkels, platķnu og tins. Žį mį ekki gleyma aš žar eru einnig fiskimiš og — ef Al Gore hefur rétt fyrir sér um brįšnun heimskautaķssins — mikilvęgar nżjar siglingaleišir. Nżting žeirra nįttśruaušęva er enn of erfiš og kostnašarsöm, en žaš kann vel aš breytast į nęstu įratugum, tala nś ekki um ef brįšnunarspįrnar rętast aš einhverju leyti. Sjįlfur myndi ég ekki sżta žaš ef mešalhitinn į Ķslandi hękkaši, žó ekki vęri um nema eina grįšu.

Žessar breyttu ašstęšur — tękniframfarir og loftslagsbreytingar — hafa endurvakiš įhuga margra rķkja į aušlindanżtingu ķ noršri en žar er sjįlfsagt um gķfurleg aušęvi aš ręša. Žess vegna hafa mörg rķki Noršurheimskautsrįšsins, fyrst og fremst Bandarķkin, Danmörk, Kanada, Noregur og Rśssland veriš aš ręskja sig, en ekkert žeirra hefur gengiš jafnlangt og Rśssar.

Samkvęmt hafréttarsamningi Sameinušu žjóšanna eiga öll strandrķki sjįlfkrafa landgrunn allt aš 200 sjómķlum, sem eru einnig ytri mörk efnahagslögsögunnar. Mörg rķki, žar į mešal Ķsland, eiga hins vegar mun vķšįttumeira landgrunn samkvęmt įkvęšum hafréttarsamningsins. Rķkin, sem ķ hlut eiga, skulu senda landgrunnsnefnd Sameinušu žjóšanna żtarlega greinargerš um mörk landgrunnsins utan 200 sjómķlna og yfirfer nefndin greinargeršina, leggur tęknilegt og pólitķskt mat į hana og gerir tillögur um ytri mörk landgrunnsins. Į grundvelli žeirra getur strandrķkiš svo įkvešiš į endanlegan og bindandi hįtt mörk landgrunnsins gagnvart alžjóšlega hafsbotnssvęšinu sem liggur žar fyrir utan.

Ķsland gerir tilkall til landgrunns utan 200 sjómķlna ķ sušri, į Reykjaneshrygg og Hatton Rockall-svęšinu, og ķ noršaustri, ķ sušurhluta Sķldarsmugunnar. Landgrunniš var afmarkaš til sušurs meš reglugerš įriš 1985. Ašeins Ķsland gerir kröfu um landgrunnsréttindi į Reykjaneshrygg, en į Hatton Rockall-svęšinu hafa Bretar, Ķrar og Danir fyrir hönd Fęreyja, einnig sett fram kröfur um slķk réttindi. Ķ sušurhluta Sķldarsmugunnar gera Noršmenn einnig kröfu til landgrunnsréttinda, bęši śt frį meginlandi sķnu og Jan Mayen, og Danir gera kröfu um slķk réttindi fyrir hönd Fęreyja. Žar liggur fyrir samkomulag ašila um skiptinguna, en žaš veltur į žvķ aš hverjum um sig takist aš sannfęra landgrunnsnefndina um tilkall sitt.

Kemur žessi dagskrį Rśssa noršur viš heimskaut Ķslendingum eitthvaš viš? Žaš er nś žaš. Ķslendingar hafa įvallt veriš fremur deigir viš aš halda fram landakröfum į noršurslóš og hafa raunar gefiš žęr frį sér, enda fremur hępnar. En ekkert miklu hępnari en tilkall Noršmanna til Jan Mayen eša Bjarnareyjar, svo tvö dęmi séu tekin. En žaš er ekki gefiš aš žaš eigi viš um nżtingarrétt į heimskautahafsbotni, ef svo fer, sem horfir, aš semja žurfi um hann. Ķsland į ašild aš Noršurheimskautsrįšinu og į margvķslegra hagsmuna aš gęta žar nyršra. Nś saknar mašur Eykons sįrt.

Ķ žvķ samhengi žurfa Ķslendingar sérstaklega aš halda til haga samhengi landsins viš Atlantshafshrygginn, sem liggur eftir Atlantshafinu endilöngu. Ekki svo aš skilja aš Ķslendingar eigi rétt į nżtingu hans alls (ef žvķ vęri žanig fariš gętum viš allt eins rakiš okkur eftir öllum plötuskilum allt inn ķ Persaflóa!), en žau rök eru aš minnsta kosti jafnhaldbęr og hinar nżju kenningar Rśssa, sem žeir byggja landnįm sitt į hafsbotni į.

Allt žetta kann einnig aš skipta mįli į öšrum forsendum. Samstarf okkar viš nęstu nįgranna okkar, Gręnlendinga og Fęreyinga, ķ Vestnorręna rįšinu veršur aš lķkindum ašeins nįnara į nęstu įrum og įratugum. Ekki er ósennilegt aš Gręnlendingar muni žegar stundir lķša fram gerast ašilar aš Hoyvķkursamningnum um frķverslun og žį kann aš verša styttra ķ nįnari sambśš vestnorręnu rķkjanna en nokkurn kann aš óra fyrir. Grundvöllur žess kynni aš verša aš žjóširnar vęru samstķga ķ įbyrgri aušlindanżtingu og eftirliti į nżjum siglingaleišum į noršurslóš.

Žaš vęri kannski nęrtękara og brżnna verkefni utanrķkisrįšuneytisins en órar um frišflytjendahlutverk Ķslendinga fyrir botni Mišjaršarhafs. Og gęti jafnvel boriš rķkulegan įvöxt.


mbl.is Kanadamenn gera lķtiš śr noršurpólsleišangri Rśssa
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Höfundur

Andrés Magnússon
Andrés Magnússon
blaðamaður á Englandi ritar hér fréttir, fróðleik og hugleiðingar, sem ekki rata á prent.
Okt. 2017
S M Ž M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband