Leita frttum mbl.is

Frsluflokkur: Menning og listir

Rafmagna rokk

dave

Mr er sagt a etta hafi veri frbrir tnleikar, en g fr n ekki. Finnst enda eilti spes a koma 200.000 watta tnleika til ess a undirstrika andstu vi orkutflutning. Settist ess vegna frekar upp skan benzndrifinn bljubl (undursamlegan Audi A3 Cabriolet) og reyksplai til Pra og Heiu Laxnesi, ar sem veri var a fagna 40 ra afmli hestaleigunnar. Stelpurnar mnar komu me og skipuu mr n aflts a hkka Ramones leiinni inn dal. anga komnar dnsuu r svo fr sr allt vit hlunni vi slenskt kntr.

laugardagsmogganum var annars gtt vital Kolbrnar Bergrsdttur vi Bjrk, ar sem hn geri stuttlega grein fyrir afstu sinni essum mlum. a var gott hj henni. Me fylgdi afbragsportrett eftir Bernhard Ingimundarson, sem sj m hluta af hr a ofan.

Myndin minnti mig portrett af rum sngvara, David Lee Roth, sem prddi slpltuna Eat 'em and Smile, frumraun hans eftir a leiir skildu me honum og Eddie Van Halen hr um ri. Eins og sj m er meiri villimaur Dave, en fremur kabuki Bjrk. Eins og vera ber.

Af essu tilefni hlustai g Dave aftur eftir langt hl og etta var bara skolli g plata hj honum. a sakai ekki a hann var me einvalali me sr; Steve Vai gtar, Billy Sheehan bassa og Gregg Bisonette trumbum. Btti ess vegna vi laginu Yankee Rose tnlistarspilarann efst til hgri.


mbl.is ur til nttrunnar Laugardal
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hr. Rokk, langflottastur!

Rnar Jlusson, hr. Rokk!

a var srdeilis ngjulegt a sj greifann af Keflavk, sjlfan hr. Rokk, Rnar Jlusson, heiraan fyrir sitt viframlag htarsamkomu slensku tnlistarverlaunanna.

Rnni Jl er og hefur alltaf veri langflottastur, sbr. gosgnina um a egar hann spilai me landsliinu ftbolta daginn, me landsliinu msk kvldin (Hljmum) og gekk svo til na me Ungfr sland (konu sinni Maru Baldursdttur) a loknu rlegu dagsverki. Til ess a nta tmann til fullnustu var hann einnig a sma einblishsum r mundir. slenski draumurinn ea hva?

Auvita hefur tnlistarferillinn ekki veri einstefna alla t, skrra vri a n 45 rum. En hann er eiginlega eins og Elvis slands: fyrir Rnna var ekkert rokk. Einhverjir reyndu a spila essa btmsk a utan, en a var hann, sem kom me rokki slenska rokki. Og hann er enn a. Geri arir betur!


Tilbrigi um stef

forsu Frttablasins morgun var sniug mynd eftir Gunnar V. Andrsson, sem g held a s djkni slenskra blaaljsmyndara. En hn minnti mig eitthva.

a var a rifjast upp fyrir mr hva hn minnir. arna er fer svipa myndml og Brynjar Gauti Sveinsson, ljsmyndari Morgunblasins, fangai vi svipa tkifri fyrir tpum remur rum.


var rlfur rnason, borgarstjri, vi a a hrkklast fr vldum, og s mynd sagi eiginlega alla sguna n ess a frekari skringa vri rf. henni sst rlfur borgarstjri hlaupum undan fjlmilaflki. Hann reisir upp fingur til merkis um a hann hafi engin svr, vilji fri og urfi meiri tma en aftast myndinni sst sama tkni og Gunnar V. notai lka, en a vsar neyartgang r Rhsinu, sem borgarstjra veitti ekki af. Myndin nr asa augnabliksins fullkomlega, fangar ringulreiina Rhsinu essum dgum og er um lei tknrn fyrir atburarrsina sem leiddi til afsagnar rlfs.

a er lf Rn Skladttir, sem er holdgervingur gervallrar fjlmilastttarinnar myndinni, en a er lka gaman a benda a hpi eirra, sem eftir ganga, grillir Dag B. Eggertsson, nrinn borgarstjra.

essi mynd Brynjars Gauta tti svo snilldarleg a hn var valin frttamynd rsins 2004 af Blaaljsmyndarflagi slands (BL) og var sgur annarra sgulegra atbura a r, sem gfu af sr fjlda frbrra frttamynda.

Stundum heyrir maur a vihorf utan a sr a slandi gerist svo ftt, a ltil von s til ess a f almennilegar frttaljsmyndir, og arir lta eins og frttaljsmyndir su nnast eins og skraut me hinum skrifuu frttum. etta er hvort tveggja rangt. a er raunar me lkindum hva vi eigum miki af snjllum blaaljsmyndurum og fr eim streymir urmull gra frttamynda, eins og vi njtum hverjum degi blunum. r eru ekki bara eitthvert skraut, v s myndin ngu g verur hin skrifaa frtt lti anna en skringartexti. Ekkert slensku blaanna nlgast Morgunblai myndnotkun, en Frttablai hefur veri a skja sig , hnnum ess leyfi ekki miklar fingar veru. DV getur san rum blum fremur gert gum myndum srstk skil, en geldur ess a frttastefna blasins er aeins sk vi hina milana.

Til ess a fyrirbyggja allan misskilning er rtt a taka fram, a g er alls ekki a gefa skyn a Gunnar V. Andrsson hafi gerst fingralangur eftir mtfi myndar sinnar. ru nr, enda arf Gunnar ekkert a f a lni annars staar fr. Nr er a tala um tilbrigi vi stef og me mynd sinni er hann a hreyfa hattbari til Brynjars Gauta.


Grmur tvr

g las skemmtilegt vital Hvars Sigurjnssonar vi Benedikt Erlingsson, leikara, sustu Lesbk. ar sagi hann m.a.:

g horfi stundum einhvern hollvddtt sjnvarpinu og ver djpt snortinn af honum og finnst hann eiga vi mig brnt erindi. Svo fer g jleikhsi og horfi eitthva sem lagir hafa veri miklir norrnir peningar og samskir danshfundar hafa frna hsi og fjlskyldu til a gera a veruleika. Og mr finnst g hafa fari hreina erindisleysu. Kannski er etta partur af moldvirinu. a er ekki lengur allt sem snist. Mr finnst g t.d. hafa upplifa orrablti ti landi meiri og sterkari leiklist en stra svii Borgarleikhssins. arna eiga sr sta sterkari tjskipti og a er meira rafmagn loftinu og leiklistin er eins og heilandi hnd sem gerir alla glaa. Ef g tti a veita verlaun fyrir anna hvort myndi orrablti f Grmuna fr mr.

etta minnir mig oraskipti eirra Einars Benediktssonar og Gumundar Kambans Kaupmannahfn, sem Jakob F. sgeirsson skri eftir meistara Kristjni Albertssyni bkinni Margs er a minnast. Kristjn hafi teki sr a fyrir hendur a leia essa tvo vini sna saman, en fundurinn var ekki srlega rangursrkur; kergja var Kamban yfir blankheitum, rttlti heimsins og v skilningsleysi, sem honum fannst hann mta sem leikritaskld, og Einar hf samtali v a bijast afskunar v a hann vri um stundarsakir bindindi:

Hafi r nokkurn huga leikritaskldskap? spuri Kamban Einar Benediktsson og auheyrt a svo fannst honum ekki vera.
Einar svarai: a hafa vst fir slendingar eytt fleiri kvldum leikhsum en g.
sagi Kamban: g hef svo har hugmyndir um hlutverk leikhsanna a g fer nr aldrei leiksningar, v flest af v sem ar er snt er svo ltils viri.

Benni lsir gerlkri afstu og vafalaust heilbrigari. Bi fyrir sig og horfendur. Hann ttar sig lka v a leikhsi getur veri me tal mrgu snii:

Leikhsi er byssa og a er sett klan sem er verk hfundarins, og pri eru leikararnir og s sem miar er leikstjrinn en a er leikhsstjrinn sem tekur gikkinn v hann kveur hvenr hleypt skuli af. Og stundum er mia hfu horfandans, stundum hjarta en svo eru lka til leikhs sem mia kynfri horfandans. a er eitt Kpavogi.

....................

Annars er srstk sta til ess a mla me fyrrgreindri bk eirra Jakobs og Kristjns, sem f m ntkominni kilju. Hn er brskemmtileg og frleg, enda var Kristjn riggja alda maur, hann fddist Frafrii 19. aldar, upplifi hvernig heimurinn breyttist strinu mikla og enn frekar Seinni heimsstyrjldinni, v hann bj skalandi egar a braust t, dvaldi ar til 1943 og var san Kaupmannahfn til strsloka. v var ekki fyrr loki en Kalda stri skall og ar var Kristjn tttakandi, bi fyrir slands hnd aljavettvangi og ekki sur fyrir eigin hnd og frjlsrar hugsunar hinni hru hugmyndabarttu ratuganna, sem eftir sigldu.

Kristjn hafi trlegt minni og gat fari orrtt me rur, sem hann hafi heyrt einu sinni, endur fyrir lngu. sland hefur sjlfsagt ekki tt annan eins heimsborgara fyrr og sar, hann var vfrull, hfingjadjarfur og forvitinn menningarjfur, sem hitti trlegasta flk lfsleiinni og ni trnai eirra flestra. M nefna Matthas Jochumsson og orstein Erlingsson, Konrad Adenauer og Maxm Gork. Sjlfur lsir hann lkast til ldunum snum remur best egar hann minnist a undur egar hann 13 ra frtti af v afreki Louis Blriot a fljga me naumindum yfir Ermarsund ar sem a er styst, en aeins 50 rum sar sat hann skemmtilegan kvldver me Neil Armstrong og flgum, sem flogi hfu til Tungslins n verulegra vandkva.

Purple enn Hllinni

g fr afskaplega skemmtilega tnleika Deep Purple, sem Concert hlt Laugardalshll gr. a lifir lengi gmlum glum og Ian Gillan ni a hita upp furukaldan sal n vandra. a sst langar leiir a bandi skemmti sr konunglega vi essa iju, stofninn henni s kominn sjtugsaldur. Rddin Gillan er vitaskuld ekki alveg s sama og ur, en er mesta fura hva hann nr a keyra hana. Trumbuslagarinn Ian Paice er svo nnast nttruundur og hefur engu gleymt. g hafi srstaklega gaman af v a manni sndist a hann hefi alveg ng a gera vi hendurnar sr, munai hann ekki um a a pota gleraugunum ofar nefi me reglulegum htti n ess a a kmi niur bumbubarningum. a var helst a g vri ngur me gtarleikarann Steve Morse. g er ekki a tlast til ess a hann stli hinn eina sanna Ritchie Blackmore, en mr finnst gtarstllinn hans alveg t r k me Purple. Hann er fingrafimur og getur leiki sr a 80's hrmetal riffum me rifjrns vafi, en mr fannst hann hvorki gera a vel n svo hfi hljmsveitinni. a tti einhver a kynna Deep Purple fyrir Gumma P.

etta truflai ekki upplifunina og a var frbrt a rifja upp kynnin vi slagara bor vi Strange Kind of Woman, Lazy, Space Truckin', Highway Star, Hush, Black Night og Smoke on the water. Og a var fjlskyldustemming Hllinni, ar mtti finna flk sem var tnleikunum 1971, flk mijum aldri eins og mig, glnja metalhausa og krakka, sem kunnu lgin utan af og sungu au me af lfs og slar krftum hhesti pabba.

Ian Gillan er merkilegur nungi fyrir margra hluta sakir, vel skrifandi og heimspekilega enkjandi. vef snum hikar hann ekki vi a taka Richard Dawkins til bna, gagnrna hvernig Evrpusambandi er a fara me hans heittelskaa England og svo framvegis. ar er lka a finna sambland af bloggi og sagnabanka, sem er gaman a glugga . Gillan er gtur sgumaur eins og sj m myndbandinu a nean, ar sem hann greinir fr msum rugleikum ri sem hann sng me Black Sabbath. a er eins og beint r Spinal Tap, lkindin su nr rugglega tilviljun. rmunni minnist Gillan Ronnie James Dio, fyrirrennara sinn Sabbath, en hann hefur lngum veri talinn me allralgvxnustu mnnum rokksins og er samkeppnin hr.


r byrgi til andlegra aufa

Kristjn B. Jnasson, bkmenntafringur, bkagerarmaur og formaur Flags slenskra bkatgefenda, er me alskemmtilegustu mnnum og heldur ti bloggi hr skninni, sem er ljf skyldulesning fyrir alla bkkra menn. Og fleiri raunar, v a er miki vari lsingu samtmanum me hlisjn af bkmenntum aldanna.

njustu frslunni minnist hann bkmenntalegan grunn Byrgis-mlsins og harmar a varla s til snifsi af grunnritum eirra fra slensku, ekkert eftir markgreifann de Sade ea von Sacher-Masoch og segir hi eina, sem komi hafi t af viti hrlendis vera Sgu augans eftir Georges Bataille ingu Bjrns orsteinssonar.

Varandi Leopold von Sacher-Masoch, sem sj m hr a ofan, var hann ljslega hinn merkasti maur, ekki vri nema fyrir einstu a bi nfn hans hafa rata orabkur, annars vegar aljlega orinu maskismi og hins vegar Sacher-tertunni, sem er ekki sur aljleg vinsldum snum hn dragi raunar nafni af Franz, frnda hans. g las einhverntman snotra gotneska novelettu eftir hann, Marzella ea fintri um hamingjuna, sem kom t 1929. a var alveg gtt, en ar var ekki eftir neinu fyrir leurmenn Byrginu (dflyssunni?) a slgjast.

Svo g fletti Sacher-Masoch upp Gegni og viti menn, ar var miklu meira a finna eftir karlinn en mig hafi ra fyrir, jafnt og tt fr 1889 til 1949. Og hva skyldi hafa veri hi fyrsta, sem kom t slensku eftir hann? Auvita var a grein Sgusafni jlfs undir fyrirsgninni Besti grundvllur hjnabandsins! Svo kom fleira t eftir hann sgusafni safoldar, skldsagan Fjegraftarmaurinn virist hafa veri tgefin tvisvar me 27 ra millibili, 1903 og 1930, og loks kom t bkin Dmarinn me hljppuna ri 1949.

N var a auvita strmerkilegt, hve miki af fagurbkmenntum (og ritgerum og vsindagreinum) var tt slensku essum rum, gefi t allegum og agengilegum tgfum, og lesi upp til agna. a hefur rugglega ori essari nendurfddu j til mikillar blessunar. Hn var a komast fr rbirg til aulegar me undraskjtum htti og orsakasambandi ar milli var vafalaust gagnkvmt.

essi rin upplifum vi annan eins uppgang efnalegum skilningi, en er upplsingin me samsvarandi htti? Agangur a margvslegu efni til dgrastyttingar er ngur og me fylgir lka frsluefni einhverjum mli. En egar kemur a hinu djpristara ttast g a a s nr ekkert frambo af allegu efni og vert mti tsku a vla frin svo mjg, a au komast aldrei r flabeinsturnum akademunnar me illum afleiingum, beggja vegna mranna. Samt mtti draga lyktun af vinsldum Draumalands Andra Sns Magnasonar (sama hva mnnum kann a finnast um efnistkin), a almenning yrsti slkt efni. Vri ekki verugt vifangsefni fyrir slenska tgefendur og fjlmila a reyna a bta r v?


Sykurst endurkoma

g m til me a skjta v a hr hva g hafi einstaklega gaman af 20 ra afmlistnleikum Sykurmolanna fstudag. g var staddur Duus-hsi fyrir 20 rum egar Ammli var frumflutt pnulitlum tgfutnleikum og einhversstaar luma g enn pltunni. egar g heyri tnana r v ldungis frbra lagi duna Laugardalshll fkk g gsah. g eilti sentmental stundum.

En tnleikarnir voru hreint t sagt i. g s Sykurmolana nokku oft hr um ri mia vi meal-slendinginn a minnsta kosti og g held a spilaglein hafi aldrei veri meiri. Bjrk var fantaformi og Einar rn sl ekki af gmlum tktum ( hann jtai raunar fyrir mr eftir tnleika a hann hefi betur haft srefniskt til taks beggja vegna svisins!). Sigtryggur hefur sjlfsagt aldrei lami trumburnar af meira ryggi og a var gaman a sj a Bragi hefur engu gleymt hann hafi um hr ekki snert bassann. a leyndi sr heldur ekki hva hann hafi gaman af essu. Hi sama m segja um Mggu rnlfs. Og sjlfur gtarguinn r Eldon, sem fstir hafa s brega svip, mtti ekki halda aftur af breiu brosinu. egar Johnny Triumph steig svo svi samt eim rnlfi Eldon og Hrafnkatli Flka Einarssyni til ess a rskra Lftgtar fyrir jinni var etta svo fullkomna. i fyrirgefi hrifninguna, en etta var fyrsta flokks fjlskylduskemmtun.


slenskudagurinn

Dagur slenskrar tungu er nliinn. Jafnvel nafngiftin felur sr upphafningu, sem g held a reynist mlinu sst til framdrttar. Ea finnst einhverjum (sem ekki drekkur reglulega te Norrna hsinu, gengur ftlaga skm ea heldur a hann s skld) uppskrfa orfar alaandi? Mr heyrist raunar tvarpsvitali vi Njr P. Njarvk, hinn nbakaa handhafa Jnasarbikarsins slensku innanhss, a hann vri fremur v.

Ekki er a betra stofnanamli, sem furumargir virast mynda sr a geri texta einhvern htt virulegri, n ea faglegri ea bara eitthva anna en tnd alan notar fnti snu dags daglega. eir skriffinnar lifa verld ar sem flk fer bifreium sluturna til ess a leigja myndbnd, en hr slandi ltum vi okkur bla, sjoppur og splur duga. Ef maur fyndi hugnainn aeins rituu mli hj opinberum starfsmnnum vri standi kannski olandi, en einkageirinn fylgdi illu heilli eftir og n ver g oftar var vi etta hrognaml hj Jni og Gunnu, sem maur hefi haldi a vri ekki smithttu. a notar skpin ekki hversdags, en g tek eftir v egar nnur hver sjnvarpsstin stingur hljnema upp aumingja flki til ess a spyrja frtta ea lits. setja margir sig einhverjar stellingar, fara a tala um aila og ferli frekar en flk og aferir.

Alla mna vi hef g urft a hlusta flk, sem hefur haft hyggjur af hnignun slenskunnar, en samt ver g n ekki var vi anna en a flest flk geti tala hana skammlaust egar arf a halda. Srstaklega egar a skammast (sem er kannski stan fyrir v hve mrgum finnst Steingrmur J. Sigfsson bera af rum ingmnnum mlnotkun a g segi ekki mlflutningi!). fyrrnefndu vitali nefndi Njrur, a hann hefi einna mestar hyggjur af skeytingarleysi um mli. g held hann hafi rangt fyrir sr, flestir sem g ekki og hitti hafa huga mlinu og er smilega umhuga um a tala gott ml. En kannski letin komi vi sgu, menn nenna ekki alltaf a vanda sig. Kannski a s skeytingarleysi ea vanrksla.

Eitt tndi Njrur til, sem g var honum hjartanlega sammla um, en a var a orafori hefi jafnt og tt rrna undanfrnum ratugum. Hann rakti a helst til ess a menn lsu ekki jafnmiki og ur og a held g a s lka hrrtt hj honum. En g tla ekki a kenna sbyljunni, erlendu sjnvarpsefni ea tlvuleikjum um. arna hefur menntakerfi nefnilega brugist einu og llu. Hva urfa grunnsklabrn a lesa margar bkur sklagngu sinni? Alvrubkur ekki nmsbkur kjarnyrtri og gri slensku? tli r su ekki 3-4 alls og ekki fyrr en undir lok grunnskla. sta ess, a kenna brnum mli me v a lesa, skrifa og tala, er drmtustu nmsrunum gereytt mlfri, setningafri og mta mur. Er einhver vivarandi skortur mlfringum, sem mr er kunnugt um?

Menn tala varla um slenskuna n ess a minnast astejandi httur og er enskan vinslasti gnvaldurinn. g hef raunar alltaf veri fremur efins um tilgtu og held a httulegasta mlmengunin komi enn fr dnsku ea skandinavsku. Vissulega sletta menn miki ensku, en r slettur eru alltaf augljsir askotahlutir, norrnu hrifin eru hins vegar lymskulegri og leynast betur, enda skyldleikinn miklu meiri. Ensku hrifin eru hins vegar a aukast og srstaklega a vi skriffinnamli, sem g vk a orum a ofan, en a ber neitanlega sterkan keim llegra inga r ensku. Nafnorastllinn er sjlfsagt a mestu aan kominn lka.

En eitt til m nefna illt um enskuna og a ar sem sst skyldi. Einar skld Benediktsson kvast skilja, a or vri slandi til um allt, sem vri hugsa jru, en auvita var a ofmlt. Upp skasti hafa hins vegar margir reynt a gera etta a sannindum me v a sma or um srhvert hugtak og hlut. ar eru fremstar flokki yranefndir, mlstvar og ess httar ing, en enskan sem er hi aljlega tunguml tkni og vsinda er ljslega fyrirmyndin. En etta starf er einatt miklum misskilningi byggt, misskilningi eli mlsins. Oddur biskup Einarsson hafi tta sig betur essu slandslsingu sinni upphafi 17. aldar:

Ekki var heldur tlunin a fjlyra um augi og frjsemi essarar tungu, svo auvelt sem er a sna fram a, v einu og sama ortakinu ea oratiltkinu m slensku umbreyta me margvslegu mti, og er a ekki sst fri eirra, sem handgengnir eru hinni fornu smekkvsi mli, sem ng verksummerki sjst um handritum. Er etta a akka geysilegum fjlda samheita og undraverri fjlbreytni eiginlegum merkingum ora og talshtta, svo a ef teki er nkvmt tillit til or- og setningarskipunar, verur ml vort alls ekki tali hefla ea losaralegt.

orsteinn heitinn Gylfason, sem var afbragsandi og slenskumaur auk alls hins, sem honum var til lista lagt, kunni einnig essu skil. Sums a slenskan arf ekki or um hvern hlut, v merking oranna felst ekki sur samhengi eirra. annig gefum vi eim merkingu eftir rfum fremur en a urfa a eiga eitt og einstakt or yfir srhvern hlut og hugtak. Kaffibolli breytist annig skubolla me v einu a drepi s sgarettu honum. Allir skilja ori, en tli nokkrum detti hug a senda seil um a til Orabkar Hsklans?

ess vegna finnst mr merkilegt a Nmsgagnastofnun gengst fyrir samkeppni um nyrasm, ar sem auglst er eftir slenskum orum yfir tu ensk hugtk, sem talsvert er slett hr. g f ekki s a nokkurt eirra feli sr merkingu, sem ekki er egar til or yfir slensku, sum eru egar notkun, nnur eru yfirfrrar merkingar en myndu hglega skiljast. A nean gef g dmi samrmi vi forskrift Nmsgagnastofnunar, en a er svo sem skemmtilegt a stofnunin gefur engar skringar orunum umfram samhengi!

casual Hann var mjg hversdags fatnai
crossover Mskin hans er flakk milli popps og rokks
date g var a hitta hana lengi
fusion htelinu er samsuu-eldhs
nick g sendi r nefni mitt MSN
outlet g fr lagerb Bandarkjunum
skate Vi skautuum Inglfstorgi gr
surf g vldist um Netinu gr
trendsetter Hn er mikill hvatamaur tskunni
wannabe Hann er uppskafnings-rokkstjarna

Hitt er svo anna ml hvort nokkurt ofangreindra ora ni ftfestu daglegu mli, enda eru flestar sletturnar jarinum fyrir. Flestir kjsa a nota sletturnar frekar slensk or til ess a gefa til kynna a eir su sr parti, tiltekinnar kynslar ea mta. Og er a ekki allt lagi? egar g var unglingur tkuust alls kyns or, sem fir myndu nota nna kinnroalaust. En vi vildum einmitt temja okkur anna tungutak en vi ttum a venjast af foreldrum okkar og kennurum. Plus a change og allt a.


mbl.is Njrur P. Njarvk fr verlaun Jnasar Hallgrmssonar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Höfundur

Andrés Magnússon
Andrés Magnússon
blaðamaður á Englandi ritar hér fréttir, fróðleik og hugleiðingar, sem ekki rata á prent.
Des. 2017
S M M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband