Leita Ý frÚttum mbl.is

BloggfŠrslur mßna­arins, febr˙ar 2007

Kyrr kj÷r

═ dag eru 76 dagar til kosninga. Dˇmsdagur nßlgast.

╔g vÚk a­ sko­anak÷nnun FrÚttabla­sins um daginn, sem mÚr fannst satt best a­ segja eilÝti­ einkennileg. H˙n var talsvert ˙r takti vi­ a­rar sko­anakannanir, sem veri­ h÷f­u a­ birtast, og ■a­ ßn ■ess a­ nokkur ■au tÝ­indi hef­u veri­ ß vettvangi stjˇrnmßlanna, sem skřrt gŠtu slÝka skyndisveiflu. En n˙ hefur veri­ birt sko­anak÷nnun, sem Gallup ger­i fyrir Nßtt˙rverndarsamt÷k ═slands fyrrihlutann Ý febr˙ar. Lßtum ni­urst÷­ur hinnar eiginlegu k÷nnunar liggja milli hluta hÚr, en ■a­ var krossspurt um afst÷­u til stjˇrnmßlaflokka. Raunar voru heimturnar Ý afst÷­unni til stjˇrnmßlaflokka bara svona og svona, af 742 svarendum komu a­eins skřr sv÷r frß 512 manns. Um 31% vildu sumsÚ ekki taka afst÷­u. Og af ■eim, sem tˇki afst÷­u kvß­ust ßtta manns e­a 1,08% Štla a­ kjˇsa anna­ en Ý bo­i er, en 6,06% Štlu­u ekki a­ kjˇsa e­a skila au­u.

HÚr a­ ofan gefur hins vegar a­ lÝta skřringarmynd, sem sřnir afst÷­u ■eirra sem Štla a­ kjˇsa einhvern af n˙verandi flokkum Ý ■essari Gallup-k÷nnun. Eins og sjß mß er ■ar allt me­ kyrrum kj÷rum. ١ ˙rtaki­ sÚ ekki stˇrt og heimturnar ekki miklar finnast mÚr ni­urst÷­urnar sennilegri en hjß FrÚttabla­inu ß d÷gunum. SumsÚ engin stˇrtÝ­indi. ١ er athyglisvert a­ stjˇrnarmeirihlutinn rÚtt lafir.

Minnug ■ess a­ SjßlfstŠ­isflokkurinn uppsker jafnan minna ˙r kosningum en k÷nnunum eru ■ar ■ˇ řmis ßhyggjuefni fyrir okkur ß hŠgrikantinum, en sjßum til. Hins vegar blasir vi­ a­ Samfylkingin ß enn langt Ý land me­ a­ rÚtta ˙r k˙tnum og VinstrigrŠnir eru enn fast vi­ hli­ ■eirra, ■ˇ ■eir vir­ist vera a­ sÝga eilÝti­ aftur ˙r aftur. Stˇra spurningin er kannski s˙ hvort frjßlslyndir sÚu aftur a­ festast Ý ■essu hef­bundna fylgi sÝnu. Mß vera, enda hafa ■eir ekki haldi­ ˙tlendingamßlunum til streitu, en ■a­ kunna ■eir a­ gera er nŠr dregur kosningum. Svo mß einnig minna ß reynsluna frß nßgrannal÷ndum okkar, a­ ■ar hefur gengi­ mj÷g illa a­ festa h÷nd ß fylgi flokka, sem gera ˙t ß ˙tlendingaand˙­, en fylgi­ hefur svo skila­ sÚr Ý kosningum, oft me­ mj÷g ˇvŠntum hŠtti. Svo sřnist mÚr einnig, a­ ekki sÚ ÷ll nˇtt ˙ti enn hjß framsˇknarm÷nnum, ■eir eru a­ halda Ý sitt grunnfylgi og mig grunar a­ ■eir eigi fremur eftir a­ hŠkka sig ß nŠstu vikum.á

Au­vita­ geta komi­ fram ÷nnur frambo­, en Úg er sannast sagna vantr˙a­ur ß ■a­. BŠ­i er a­ g÷mlu flokkarnir hafa me­ ˇ■verraskap og ˇhei­arleika sett gaddavÝr Ý sta­ vÚbanda utan um Al■ingi ■annig a­ afar erfitt er fyrir nř frambo­ a­ keppa vi­ ■ß, en sÝ­an er hitt a­ mÚr sřnist a­ ■au skilyr­i, sem Ëmar Ragnarsson hefur nefnt fyrir frambo­i, gera ■a­ ekki lÝklegt a­ ■a­an komi frambo­. Hann vildi sumsÚ sjß betur hvernig lÝklegt vŠri a­ kosningarnar fŠru og vill ekki ver­a til ■ess a­ „grŠnir frambjˇ­endur“ hinna flokkanna detti ˙t. Eins og sta­an er vŠri slÝkt frambo­ einmitt lÝklegast til ■ess a­ skßka slÝkum frambjˇ­endum g÷mlu flokkanna.


mbl.is SteingrÝmur: Bullandi stemning fyrir ■vÝ a­ fella rÝkisstjˇrnina
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Vaxandi sjßlfstraust

╔g sß Ý ■a­ Ý Bla­inu Ý morgun a­ Atli ═sleifsson skrifar ■ar heilsÝ­ulangt „frÚttaljˇs“ um fyrirhuga­a ËlympÝuleika Ý Peking. H˙n birtist undir fyrirs÷gninni „FramkvŠmdir sem bera merki um vaxandi sjßlfstraust ■jˇ­ar“ og me­ fylgir mynd af stˇrfenglegum framkvŠmdum vi­ Ý■rˇttamannvirki. N˙ mŠtti svo sem spyrja hva­a ■jˇ­ar, ■vÝ Ý KÝna b˙a fimm a­al■jˇ­ir (Han, Manchu, Mongˇlar, Hui og TÝbetar) auk ß sj÷tta tugs ■jˇ­abrota, en sumar ■essara ■jˇ­a b˙a vi­ ˇl÷glegt hernßm og ■jˇ­ernisk˙gun, en valdarŠningjarnir Ý Peking mi­a allt vi­ yfirbur­i Han-■jˇ­arinnar lÝkt og R˙ssar ger­u Ý SovÚtrÝkjunum sßlugu.

En grein Atla var skrifu­ me­ einstaklega jßkvŠ­um brag, svo jßkvŠ­um raunar a­ hann gŠti reynt a­ selja ■ř­ingu hennar til Xinhua. Og fyrirs÷gnin ein vekur athygli, ■vÝ h˙n minnir um margt ß fyrirsagnir um a­ra ËlympÝuleika ß fjˇr­a ßratug sÝ­ustu aldar, en myndin a­ ofan er einmitt ■a­an. Og eins og ■a­ dŠmi sanna­i er „vaxandi sjßlfstraust ■jˇ­a“ heiminum ekki alltaf til blessunar. SÝvaxandi herna­arbr÷lt har­stjˇrnarinnar Ý Peking er ekki til ■ess falli­ a­ sefa slÝkar ßhyggjur.

KÝnverjar hafa a­ undanf÷rnu hert ß mannrÚttindabrotastefnu sinni, hugsanlega me­ ■a­ fyrir augum a­ geta slaka­ ß klˇnni er nŠr dregur leikunum. Vel mß vera a­ ■eir reynist hinir glŠsilegustu, en menn Šttu a­ hafa hugfast a­ slÝkar skrautsřningar alrŠ­isrÝkja hafa einatt allt annan tilgang en a­ fˇstra heilbrig­ar sßlir Ý hraustum lÝk÷mum.á


SjßlfstŠ­i ■ingmanna og flokksagi

╔g sÚ a­ sveiflukˇngurinn Hj÷rtur J. Gu­mundsson er a­ atast Ý SigurlÝn MargrÚti Sigur­ardˇttur fyrir a­ segja sig ekki frß vara■ingmennsku fyrst h˙n er gengin ˙r Frjßlslynda flokknum. Ůar er hann a­ vÝsa til hßstigsor­rŠ­u frjßlslyndra ■egar Gunnar Írlygsson sag­i sig ˙r flokknum hÚr um ßri­. Minnir Hj÷rtur ß or­ SigurlÝnar af ■vÝ tilefni:

Hin almenna sko­un mÝn er a­ svona eiga menn ekki a­ gera. Nßi sannfŠring ■eirra ekki a­ samrŠmast ■eirri stefnu sem ■eir voru kosnir ß ■ing fyrir, eiga ■eir einfaldlega a­ segja af sÚr og bÝ­a eftir nŠstu umfer­ Ý nřjum flokki ■ar sem sannfŠring ■eirra sameinast stefnu ■ess flokks sem ■eir hafa vali­ sÚr.

Au­vita­ er ■a­ tˇm hrŠsni hjß frjßlslyndum — hvort sem ■eir eru enn Ý nß­ flokksforystunnar e­a ekki, utan flokks e­a innan — a­ fagna hreppaflutningi stjˇrnmßlalei­toga eins og Kristins Halldˇrs Gunnarssonar og Valdimars Leˇs Fri­rikssonar ß me­an ylvolgar fordŠmingar ■eirra ß ßkv÷r­un Gunnars Írlygssonar standa ˇhagga­ar. ŮŠr kalla mßske ß uppgj÷r vi­ fortÝ­ina?

En Úg veit ekki hva­ ß a­ vera nudda ■eim miki­ upp ˙r ■essu, blessu­um, vegna ■ess a­ ■etta raus ■eirra um Gunnar var nßkvŠmlega ■a­: raus, byggt ß misskilningi, van■ekkingu og grunnhyggni.

═ ■essu samhengi er rÚtt a­ hafa Ý huga a­ skipan mßla ß Al■ingi — elstu stofnunar stjˇrnskipunar okkar — hefur or­i­ til fyrir ■rˇun og a­l÷gun en ekki eftir a­ vÝsir landsfe­ur settust ni­ur og ßkvß­u r÷krÚtta og fullkomna tilh÷gun, sem skilyrt var Ý stjˇrnarskrß. Ůingi­ er eldra ■ingflokkum og ■ingflokkarnir eru eldri stjˇrnmßlaflokkum.

Eftir endurreisn Al■ingis 1843-1845 var ■orri ■ingmanna kj÷rinn (■ˇ kosningarÚttur vŠri langt Ý frß almennur) en ■eir bu­u sig fram Ý eigin nafni og engir flokkar a­ st÷rfum. Ůeir fengu kj÷rbrÚf Ý hendur, sem var stÝla­ ß ■eirra nafn. En au­vita­ ger­ist ■a­ fljˇtlega a­ flokkadrŠttir ur­u ß ■ingi; menn bundust samt÷kum um tiltekin ■ingmßl, hˇpu­ust eftir grundvallarafst÷­u til lÝfsins og fylktu sÚr um helstu sk÷runga. Ůannig ur­u innan tÝ­ar til ˇformlegir ■ingflokkar, afar lausir Ý reipunum a­ vÝsu (miki­ rßp yfir ganginn og hur­askellir voru ekki ˇtÝ­ir). Er lei­ a­ heimastjˇrn ur­u ■eir mun sřnilegri og opinberari, en ■eir voru ˇformleg bandal÷g ß ■ingi og ■ingm÷nnum var Ý sjßlfsvald sett hvar e­a hvort ■eir skipu­u sÚr Ý ■vÝ samhengi.

Eftir a­ kosningarÚttur var­ almennur ßri­ 1915 (■a­ voru ekki a­eins konur, sem ■ß fengu loks kosningarÚtt) hˇfst hins vegar atbur­arßs, sem leiddi til n˙verandi flokkakerfis, en bŠ­i Framsˇknarflokkur og Al■ř­uflokkur voru stofna­ir 1916. ═ ■essu samhengi er einkar frˇ­legt a­ lesa eitt h÷fu­rit Max Weber, Stjˇrnmßl sem starfi, sem kom ˙t 1919, en ■ar lřsir hann einmitt og segir nŠsta nßkvŠmlega fyrir um ■rˇun vestrŠnna flokkakerfa allt til okkar dags og ═sland hefur ekki skori­ sig ˙r Ý neinum a­alatri­um hva­ hana var­ar.

Ůrßtt fyrir a­ hÚr vŠri komi­ ß kj÷rdŠmum me­ fleiri en einum ■ingmanni og listakosningum, sem sŠttu sÚrst÷kum l÷gum og reglum (og hafa teki­ hinum řmsu breytingum Ý rßs tÝmans), breyttist hitt aldrei, a­ ■a­ voru ■ingmennirnir, sem tˇku kj÷ri. Raunar er ■a­ stutt sÚrst÷ku stjˇrnarskrßrßkvŠ­i, 48. greininni, sem hljˇ­ar svo:

Al■ingismenn eru eing÷ngu bundnir vi­ sannfŠringu sÝna og eigi vi­ neinar reglur frß kjˇsendum sÝnum.

Raunar hefur ■ess misskilnings stundum gŠtt a­ ■ingmenn ver­i a­ vera einstaklega sannfŠr­ir um ■au ■ingmßl, sem ■eir grei­a atkvŠ­i um, en ■etta ßkvŠ­i snřst engan veginn um neitt slÝkt, heldur hitt, a­ tryggja ■a­ a­ ekki sÚ unnt a­ skuldbinda ■ingmenn til ■ess a­ haga atkvŠ­um sÝnum me­ tilteknum hŠtti. Ůannig eru landsfundarsaam■ykktir einungis ßbendingar til ■ingmanna en ekki fyrirskipanir, frambjˇ­endur ■urfa ekki a­ koma sÚr upp hugmyndafrŠ­i e­a kenningakerfi, sem ■eir ■urfa ■ß a­ kynna og hlÝta, og einu gildir hva­ stjˇrn BSRB sam■ykkir, Ígmundur Jˇnasson ß ■a­ a­eins vi­ sjßlfan sig hvernig hann grei­ir atkvŠ­i innan vÚbanda ■ingsins.

(═ framhjßhlaupi: Hitt er svo anna­ mßl, a­ stjˇrnmßl sn˙ast um eilÝfar mßlami­lanir og ■ingmenn geta ■annig stutt mßl, sem ■eir hafa e.t.v. efasemdir um ˙t af fyrir sig, en telja miklu var­a a­ komist Ý gegn af ÷­rum ßstŠ­um, t.d. til ■ess a­ halda stjˇrnarsamstarf Ý hei­ri, n˙ e­a ■egar veri­ er a­ semja um mßl, eins og alsi­a er Ý ■inginu. Sumum kann a­ finnast ■a­ bera vott um Ýst÷­uleysi og mßlali­veislu, en tilgangur hins frjßlslynda fulltr˙alř­rŠ­iskerfis er ekki sÝst a­ tryggja ÷fgaleysi, sviptingalausa siglingu ■jˇ­arsk˙tunnar og tillitssemi vi­ sem flest sjˇnarmi­. Samningar ß ■ingi eru betur til ■ess fallnir en řtrasta beiting meirihlutavalds.)

Hugmyndir um a­ ■ingmenn eigi fyrr a­ segja sig af ■ingi en ˙r flokkum ganga ■vert ß allar hugsjˇnir um sjßlfstŠ­i ■eirra, frelsi til ■ess a­ hlř­a sannfŠringu sinni og persˇnulega ßbyrg­ gagnvart kjˇsendum. Um lei­ eru ■Šr vegvÝsir a­ enn har­ari flokksaga og ˇgrundv÷llu­u valdi flokksforystu e­a flokksskrifstofu eftir atvikum. Ůrˇunin undandfarin ßr hefur raunar veri­ mj÷g Ý ■ß ßtt og ■a­ ßn opinberrar umrŠ­u e­a breytingar ß stjˇrnskipunarl÷gum Ý ■ß veru. A­ mÝnu viti er ■a­ mikil ˇheilla■rˇun, sem hefur grafi­ undan v÷ldum ■ingsins og komi­ ˇjafnvŠgi ß ■rÝskiptingu rÝkisvaldsins, ■ar sem m÷rk og mˇtvŠgi (checks and balances) greinanna ■riggja eru lř­rŠ­inu brß­nau­synleg.

En ■essar hugmyndir eru annarlegar ß fleiri vegu. ŮŠr ganga nefnilega ˙t frß ■vÝ a­ ■ingmenn sÚu ekki hugsandi menn heldur hˇpsßlir, ■eir sÚu einungis atkvŠ­ahandlangarar flokkanna, a­ flokkarnir eigi sÚr eina og augljˇsa stefnu Ý ÷llum mßlum sem fyrir ■ingi­ geta bori­ og svo framvegis. Haldi menn a­ heimurinn virki ■annig og a­ lř­rŠ­inu sÚ best ■jˇna­ ß ■ann hßtt ■urfum vi­ enga ■ingmenn, heldur a­eins atkvŠ­a■jarka. ═ ■eirri sta­leysu ■urfa engir ■ingmenn a­ koma til Al■ingis, gott t÷lvuforrit gŠti sÚ­ um a­ afgrei­a frumv÷rp rß­uneytanna Ý takt vi­ yfirlřsta stefnu flokkanna og atkvŠ­astyrk ■eirra.

Vi­ erum hins vegar fˇlk af holdi og blˇ­i og fyrir ■ingi­ koma mßl, sem eru flˇknari en svo a­ unnt sÚ a­ reikna ˙t hvernig ■au „Šttu“ a­ fara. Ínnur sn˙ast ekki sÝ­ur um tilfinningar en r÷khugsun. Fyrst og fremst ■ar ■ingi­ ■ˇ a­ geta brug­ist vi­ nřjum og ˇvŠntum vi­fangsefnum og ■ß dugir engin stefnuskrß til, heldur ■urfa kjˇsendur a­ geta reitt sig ß a­ ■eirra eigin hyggjuvit og brjˇstvit hafi vali­ rÚttu fulltr˙a ■jˇ­arinnar, sem hafa nŠgilega skynsemi, rÚttsřni, hei­arleika, umhyggju og einur­ til ■ess a­ rß­a fram ˙r vandanum landi og ■jˇ­ til heilla.

Ůa­ ver­ur ekki gert me­ ■vÝ a­ skylda ■ingmenn — ■ˇ ■eir heiti Valdimar Leˇ e­a Kristinn Halldˇr — til ■ess a­ fylgja flokkslÝnunni Ý blindni. Vi­ skulum ekki gleyma a­ h˙n er lÝka frß breyskum m÷nnum komin.


Meira um sko­anakannanir

╔g las ■a­ Ý FrÚttabla­inu frß sÝ­asta mi­vikudegi a­ fjˇrir af hverjum fimm, sem sv÷ru­u k÷nnu­um bla­sins, Štla a­ fara utan Ý sumar. Ůetta er sama ˙rtaki­ og Samfylkingin uppskar 27,9% fylgi hjß og Ingibj÷rg Sˇlr˙n GÝsladˇttir, n˙verandi forma­ur Samfylkingarinnar, naut fyllsta trausts 12,1% svarenda. En 80,3% Štla ˙r landi. Er samhengi ■arna ß milli?

┌t ˙r hˇl, stend Úg og kanna

╔g hef haft eina af ■essum ˇvÝsindalegu „k÷nnunum“ uppi ß sÝ­unni Ý talsver­an tÝma, en ■ar er spurt hva­a stjˇrnarmynstur menn telji lÝklegast a­ ver­i ofan ß a­ afloknum ■ingkosningum hinn 12. maÝ. Ůegar 318 hafa svara­ (slagar ■a­ ekki hßtt Ý sv÷runina hjß FrÚttabla­inu?) eru a­eins 7,2% tr˙u­ ß vinstristjˇrn, fur­umargir (24,2%) eru tr˙a­ir ß a­ n˙verandi rÝkisstjˇrn lifi kosningarnar af, en flestir (44%) telja SjßlfstŠ­isflokkinn og Samfylkingu eiga samlei­. N˙ vanta­i au­vita­ inn Ý k÷nnunina fleiri kosti ß bor­ vi­ vinstristjˇrn Samfylkingar og vinstrigrŠnna, sem sumir segja a­ geti veri­ Ý kortunum.

╔g ver­ hins vegar a­ jßta, a­ Úg er afar vantr˙a­ur ß a­ vinstriflokkarnir uppskeri nˇg til ■ess a­ slÝkt stjˇrnarsamstarf ver­i m÷gulegt. Og sannast sagna er Úg einnig vantr˙a­ur ß ßrei­anleika ■essarar sÝ­ustu k÷nnunar FrÚttabla­sins. A­allega vegna ■ess a­ samkvŠmt henni var einhver veruleg sveifla Ý gangi me­al ■jˇ­arinnar, sem allar a­rar kannanir misstu af, og engir ■eir vi­bur­ir Ý stjˇrnmßlalÝfinu, sem skřrt gŠtu slÝka sveiflu e­a hughv÷rf. En hver veit, anna­ eins hefur gerst ■ˇ ■a­ sÚ afar fßtÝtt. Ůa­ er ■vÝ vissara a­ sjß 1-2 kannanir enn, ß­ur en ma­ur bollaleggur of miki­ um ■a­ allt. En Úg Štla a­ setja inn nřja „k÷nnun“ hÚr til hli­ar.

Annars eru pˇlitÝskar sko­anakannanir frekar ˇnßkvŠm vÝsindi hÚr ß landi, ˙rtaki­ er ofast Ý minnsta lagi og sv÷run hefur dregist saman jafnt og ■Útt hin sÝ­ari ßr. Vi­ bŠtist a­ enginn sko­anak÷nnu­ur hÚr vir­ist rß­a vi­ ■a­ a­ b˙a til almennilegt ˙rtak. Ůa­ er nefnilega algengur misskilningur, a­ tilviljanakennt ˙rtak ˙r ■jˇ­skrß endurspegli kjˇsendur me­ fullnŠgjandi hŠtti. Kosninga■ßtttaka hÚr ß landi hefur a­ vÝsu veri­ Ý hŠrra lagi mi­a­ vi­ ■a­, sem gengur og gerist Ý ÷­rum vestrŠnum lř­rŠ­isrÝkjum, en samt engan veginn ■annig a­ hef­bundin slembi˙rt÷k virki. Ůa­ ■arf einmitt a­ velja ˙rtaki­, ■annig a­ tilviljunin sÚ ekki a­ flŠkjast fyrir m÷nnum. Ůa­ ■arf a­ endurspegla kynjahlutfall, tekjur, menntun, b˙setu og jafnvel neysluvenjur og einnig kosningaheg­un ef ■a­ ß a­ geta sagt almennilega fyrir um ni­urst÷­ur kosninga. LÝti­ slembi˙rtak hjß lÝtilli ■jˇ­ ■ar sem um 10-15% borgaranna neyta ekki kosningarÚttar a­ sta­aldri getur aldrei gefi­ anna­ en almennar og ˇnßkvŠmar vÝsbendingar.

Svo eru au­vita­ řmsar Ýslenskar sÚrviskur Ý kringum kannanirnar hÚrna. Vi­ sjßlfstŠ­ismenn fßum einatt meira ˙t ■eim en raunin er Ý kosningum. RÚtt eins og framsˇknarmennirnir vir­ast alltaf geta­ sŠrt upp mun meira fylgi en kannanirnar gefa til kynna. Frjßlslyndir hafa lÝka veri­ lagnir vi­ a­ draga kanÝnur ˙r h÷ttum sÝnum ß kosninganˇtt. Ůess vegna spur­i Úg Ý ■essari „k÷nnun“ hva­ menn teldu lÝklegt, fremur en hva­ ■eir vildu. ╔g skrifa­i a­eins um ■etta ß fyrri blogg fyrir forsetakosningar Ý BandarÝkjunum fyrir r˙mum tveimur ßrum vegna ■ess a­ mÚr fannst umfj÷llun um kannanir Ý fj÷lmi­lum vera harla grunnhyggnisleg:

  • Ůegar tveir keppa a­ sama embŠtti og annar gegnir ■vÝ fyrir er frßleitt a­ gera rß­ fyrir a­ ˇßkve­nir skiptist lÝkt og gerist me­al hinna, sem hafa teki­ afst÷­u. Ef m÷nnum hefur ekki duga­ fj÷gurra ßra forsetatÝ­ til ■ess a­ gera upp hug sinn til George W. Bush er nŠsta vÝst a­ atkvŠ­i ■eirra falli ÷­rum Ý skaut... ef ■eir ß anna­ bor­ kjˇsa. A­ ■vÝ leyti er stu­ningur vi­ Kerry ÷rugglega vanŠtla­ur.
  • Kannanirnar byggjast flestar ß ˙rtaki „lÝklegra kjˇsenda“. Samsetning slÝkra ˙rtaka er ß hinn bˇginn afar erfi­ og sjßlfsagt aldrei erfi­ari en n˙ ■egar nřskrßning kjˇsenda er s˙ langmesta Ý s÷gunni. Mismunandi a­fer­ir vi­ ˙rtaksger­ina skřra a­ miklu leyti verulegan mun ß einst÷kum k÷nnunum, sem ger­ar eru samtÝmis ß s÷mu svŠ­um.
  • Fˇlk segir ekki alltaf satt e­a allt af lÚtta Ý k÷nnunum. Ůetta sjß menn t.d. reglulega ■egar fˇlk er spurt hva­ ■a­ hafi kosi­ Ý sÝ­ustu kosningum og ni­urst÷­urnar benda ßvallt og undantekningarlaust til ■ess a­ sigurvegarar kosninganna hafi sigra­ me­ miklu meiri mun en raunin var. ┴ sama hßtt hneigist margt fˇlk til ■ess a­ svara ekki e­a segjast vera ˇßkve­i­ ef ■a­ telur sig vera Ý minnihluta e­a eiga undir h÷gg a­ sŠkja ß einhvern hßtt. Ůřski stjˇrnmßlafrŠ­ingurinn dr. Elisabeth Noelle-Neumann reifa­i ■essa kenningu sÝna Ý bˇkinni Spiral of Silence. Til ■ess a­ snei­a hjß ■essari hneig­ mŠtti t.d. spyrja fˇlk um ■a­ hvor frambjˇ­andinn muni hafa sigur, burtsÚ­ frß eigin sko­unum, en rannsˇknir dr. Noelle-Neumann benda til mikillar fylgni milli slÝkra „spßdˇma“ og endanlegrar ni­urst÷­u.

Ůa­ er svo rÚtt a­ hafa Ý huga a­ ■essar athugasemdir mß vel heimfŠra ß Ýslenskar a­stŠ­ur. ═ s÷mu r÷­:

  • Sko­anakannanir ß landsvÝsu hafa takmarka­ spßgildi eftir ■vÝ sem kj÷rdŠmakerfi­ er flˇknara, ekki sÝst ■egar mikill munur er ß vŠgi atkvŠ­a. Ůetta sßu menn vel Ý ■arsÝ­ustu ■ingkosningum ■egar frjßlslyndir komust varla ß bla­ Ý landsk÷nnunum en afsta­a Vestfir­inga var ß allt annan veg en landsmanna Ý heild.
  • ١ a­ hÚr sÚ ekki tveggja flokka kerfi mß alveg beita s÷mu reglu ß rÝkisstjˇrnir ■egar kemur a­ ˇßkve­num. Ůeir sem segjast ˇßkve­nir Ý afst÷­u sinni til rÝkisstjˇrnar SjßlfstŠ­isflokks og Framsˇknarflokks eftir allan ■ennan tÝma eru sjßlfsagt a­eins ˇßkve­nir Ý ■vÝ hvern stjˇrnarandst÷­uflokkinn ■eir hyggist kjˇsa. Ůessara ßhrifa gŠtir sjßlfsagt meira gagnvart forystuflokki rÝkisstjˇrnar en ÷­rum.
  • HÚr ß landi tÝ­kast nŠr einv÷r­ungu a­ nota slembi˙rtak, sem oftast gefur nokku­ gˇ­a mynd af afst÷­u til stjˇrnmßlaflokka, m.a. vegna mikillar kosninga■ßttt÷ku. Hi­ sama ■arf hins vegar ekki a­ vera upp ß teningnum ■egar k÷nnu­ er afsta­a til einstakra mßla nema menn hafi fyrir ■vÝ a­ framreikna ni­urst÷­urnar a­ teknu tilliti til kyns, b˙setu, menntunar og fleira. Ůetta hefur veri­ gert Ý einhverjum mŠli af stjˇrnmßlaflokkunum, en mÚr vitanlega hafa sko­anakannanafyrirtŠkin alveg lßti­ ■a­ eiga sig.
  • Kenning dr. Noelle-Neumann birtist sjßlfsagt skřrast hÚr ß landi ■egar liti­ er ß frammist÷­u Framsˇknarflokks Ý kosningum, sem jafnan er langt umfram ■a­ sem Štla mßtti af sko­anak÷nnunum.

╔g held a­ flest af ■essu eigi enn fyllilega vi­. En ■a­ er or­i­ afar brřnt a­ fÚlags- og lř­frŠ­ispekingar vorir leggist yfir vandann og reyni a­ finna betri lei­ir til ■ess a­ mŠla afst÷­u almennings. Sv÷runin er a­ ver­a ÷murleg (hugsanlega hefur verulegur v÷xtur Ý ger­ sko­anakannana grafi­ undan ■eim, fˇlk nennir ekki a­ svara), og fj÷ldi ˇßkve­inna hefur aldrei veri­ meiri.á

............................

A­ gefnu tilefni er rÚtt a­ taka fram a­ me­ fyrirs÷gninni er Úg ekki a­ taka undir ■ann ÷murlega leirbur­, sem illa upplřstir uppalendur hafa veri­ a­ halda a­ saklausum b÷rnum og Ýmynda sÚr a­ ■eir sÚu a­ „lei­rÚtta“ hi­ forna stef Jˇlasveinar ganga um gˇlf. En ■a­ eru jˇlasveinar vÝ­ar en Ý helli Grřlu.


Stˇra letri­ hjß Sjˇvß

╔g get ekki kvarta­ undan vi­skiptum mÝnum vi­ Sjˇvß Ý gegnum tÝ­ina. Ůvert ß mˇti hefur mÚr ■ˇtt ■jˇnustan ■ar til fyrirmyndar. Ůessa dagana stendur yfir auglřsingaherfer­ hjß fyrirtŠkinu, ■ar sem ■a­ gumar af ■vÝ a­ hafa endurgreitt li­lega 20.000 tjˇnlausum fÚl÷gum Ý Stofni um 320 milljˇnir krˇna. Gott og vel. HÚr ß hamingjuheimilinu f÷gnu­um vi­ ■essari endurgrei­slu me­ ■vÝ a­ skßla Ý rau­vÝni.

En auglřsingaherfer­in fÚkk mig til ■ess a­ hugsa. ═ henni er ■ekkilegur ungur leikari Ý a­alhlutverki og hann ■ykist vera a­ lesa upp n÷fn allra fÚlaga Ý Stofni ˙r grÝ­armiklum skjalabunkum til ■ess a­ grat˙rlera ■ß. ═ bla­aauglřsingum fur­ar hann sig svo ß ■vÝ hva­ ■a­ skuli vera til margir Magn˙sar. Jß jß.

Sjßlfur staldra­i Úg hins vegar vi­ skjalabunkana miklu. MÚr sřnist a­ hann sÚ me­ um 3.000 sÝ­ur af n÷fnum til ■ess a­ lesa upp. Ůa­ ■ř­ir a­ ■a­ sÚu tŠplega sj÷ n÷fn ß sÝ­u. Er ■a­ ekki — ßn ■ess a­ Úg Štli a­ ey­a or­um Ý of hß i­gj÷ld, samrß­ e­a anna­ slÝkt — frekar lÚleg nřting ß skˇgum heimsins? E­a er letri­ svona stˇrt? Vanalega kvarta menn fremur undan smßa letrinu hjß tryggingafÚl÷gum.

En bara svo ■a­ sÚ ß hreinu, ■ß myndi ■essi listi yfir tjˇnlausa fÚlaga Ý Stofni r˙mast ß rÚtt rÝflega 400 sÝ­um ef prenta­ vŠri ˙t me­ 12pt letri og a­eins eitt nafn Ý lÝnu, sem ■ß er a­eins um 25% nřting ß sÝ­unni. Ůa­ er um ■a­ bil sß sÝ­ufj÷ldi og leikarinn er me­ Ý hŠgri h÷ndinni. Sem ˙t af fyrir sig er alveg saga til nŠsta bŠjar, sem yrkja mß um Ý auglřsingum. En til hvers a­ řkja?


Nokkrir gˇ­ir dagar

╔g fÚkk fyrirspurn um ■a­ Ý athugasemdakerfinu frß Hlyni vini mÝnum hvort Úg vŠri hŠttur a­ blogga. Stutta svari­ vi­ ■vÝ er nei.

En Úg tˇk mÚr nokkurra daga hlÚ frß blogginu vegna anna Ý vinnu. Vi­ ß Vi­skiptabla­inu h÷fum veri­ a­ breyta ■vÝ Ý dagbla­, sem er a­eins meira en a­ segja ■a­. Eftir allnokkrar svefnlausar nŠtur kom bla­i­ ˙t og bara ßgŠtlega lukka­, ■ˇ vi­ eigum au­vita­ enn miki­ verk fyrir h÷ndum. Ůumalfingursreglan er s˙, a­ frß fyrsta ˙tgßfudegi eftir gagngerar breytingar taki um ■rjßr vikur a­ koma ■eim skikki ß bla­, sem vera ber. Svo er ■etta au­vita­ dagleg barßtta enda e­li dagbla­a a­ ■rˇast dag frß degi. En Úg Štla a­ hlÝfa lesendum vi­ tŠknilegu stagli. (Ůa­ vŠri ■ß nŠr a­ ma­ur stofna­i sÚrstakan blogg um t÷lvur og tŠkni.)

┴ me­an ■essu stˇ­ haf­i Úg lÝtinn tÝma til ■ess a­ fylgjast me­ frÚttum, hva­ ■ß a­ skrifa um ■Šr. N˙ Štti a­eins meiri tÝmi a­ gefast til slÝkrar i­ju, en ekki miklu meiri, svona fyrsta kasti­. En Úg er a.m.k. farinn a­ lesa bl÷­in aftur af vi­eigandi kostgŠfni, ■annig a­ ma­ur hefur nŠgan efnivi­


Höfundur

Andrés Magnússon
Andrés Magnússon
blaðamaður á Englandi ritar hér fréttir, fróðleik og hugleiðingar, sem ekki rata á prent.
Des. 2019
S M Ů M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband