Leita ķ fréttum mbl.is

Bloggfęrslur mįnašarins, nóvember 2008

Er evran svariš?

euroquake

Žessa dagana viršist žorri fólks kominn į žį skošun — eftir vandlega yfirvegun peningamįlastefnu — aš Ķslendingar žurfi aš taka upp evruna svo skjótt sem aušiš er. Sjįlfur er ég žvķ ekki samžykkur og hygg aš žessi almenna skošun sé tępast grundvölluš į öšru en óžoli į ķslensku krónunni. Nema nįttśrlega mešal evrókratanna, sem vilja evruna af hugsjón eša sem agn inn ķ Evrópusambandiš (ESB).

Ķ žessu samhengi hefur mönnum jafnan lįšst aš gaumgęfa markmišin meš gjaldmišilsskiptum önnur en žessu almennu, aš krónan sé svo lasin aš hśn sé ekki į marga vetur setjandi. Sumir nefna aš landiš žurfi tryggan og stöšugan gjaldmišil, aš ekki veiti af almennilegum lįnveitanda til žrautavara og svo framvegis. Vandinn er sį aš evran er ekkert sérstaklega vel til žess aš uppfylla žau skilyrši, sem helst eru nefnd fyrir nżjum og betri gjaldmišli hér į landi.

Umręšan um upptöku evru į sér staš vķšar en į Ķslandi. Žannig eru efnahagsvandręši lygalaupsins Gordon Brown enn aš aukast og hann er į góšri leiš meš aš taka Breta meš sér ķ fallinu. Žvķ hafa żmsir spekślantar žar ķ landi fariš aš ręša um žaš hversu tilvališ vęri fyrir žį aš taka upp evruna viš fyrstu hentugleika. Mešal hinna fremstu ķ žeim flokki er hinn meinti Ķslandsvinur Willem Buiter.

Žvķ fer hins vegar fjarri aš sś skošun njóti sams konar hylli į Englandi og hér. Martin Wolf, ašstošarritstjóri Financial Times og helsti penni blašsins um efnahagsmįl, skrifar įgęta grein um žau mįl ķ blašiš ķ dag, sem sérstök įstęša er til žess aš hvetja menn til žess aš lesa.

Žaš sem er merkilegast viš grein og greiningu Wolfs į įstandinu er žó žaš, aš ef orkujöfnušur landanna er undanskilinn veršur ekki séš aš nokkur munur sé į Ķslandi og Bretlandi hvaš varšar ašstešjandi vanda.

Margir hafa kvartaš undan žvķ aš umręšan um žessi mįl hér į landi sé óžroskuš, sem vissulega mį taka undir. Til hennar gefst sjįlfsagt nokkur tķmi nś, en žaš er óžarfi aš reiša okkur einvöršungu į Ķslands helstu heila til žess aš leiša hana. Ķ žeim efnum getum viš notiš žrętubókar okkar bresku vina. Og óvina, eftir atvikum.


Žaš ętti einhver annar aš skoša žetta

Aušvitaš er žaš rétt hjį Landsbankanum aš svara ekki fyrirspurninni į annan hįtt. Bankaleynd leyfir žaš ekki og nógu standa bankarnir völtum fótum svo žeir fari ekki aš rugla ķ žvķ.

Löggjafinn į enda ekkert meš aš vera aš setja sig ķ stellingar sem rannsakari og dómsvald.

Žaš vekur hins vegar spurningar hvort mįliš kalli ekki einmitt į athugun annarra til žess bęrari yfirvalda.

Jón Įsgeir hefur meš yfirlżsingum og mįlshöfšunarhótunum sķnum stašfest aš hann sé potturinn og pannan ķ žvķ aš hreinsa bestu bitana śt śr 365 ķ nżtt og nįnast óspjallaš félag. Hann sjįlfur. En nś mį hann ekki — eins og nokkuš hefur veriš um fjallaš — veita nokkru félagi forstöšu, hafa prókśru eša annaš įmóta, af žvķ aš hann er dęmdur mašur.

Vel mį vera aš hann sé meš hiš nżja félag leppaš ķ bak og fyrir, en fyrir liggur višurkenning hans į žvķ hver sé ašalmašurinn. Vissi Landsbankinn žaš ekki? Er ekki augljóst aš hann var aš taka žįtt ķ óhreinindum meš dęmdum manni? Žaš mętti og ętti aš rannsaka.


mbl.is Bįru fyrir sig bankaleynd
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Varnarmįlarįšherrann į hnjįnum

landrad

Žessi frétt į Vķsi vakti athygli mķna. Ekki sķst žó myndatextinn. Er žetta utanrķkisrįšherra, sem žarna er į hnjįnum?

En grķnlaust, gengur žetta įhugaleysi varnarmįlarįšherrans ekki landrįšum nęst? Aš žaš sé erlendum herjum ķ sjįlfsvald sett hvort žeir komi hingaš eša ekki. Eša er stašan mįske žannig aš hernįm Breta er nęsti leikur? Žaš er ein leiš inn ķ Evrópusambandiš.

 


Bulliš į Bessastöšum

Śtrįsarvķkingarnir skoša góssiš aš Bessastöšum

Ég held aš forsetinn sé endanlega bśinn aš spila śt. Herra Ólafur Ragnar Grķmsson er stakur bindindismašur, žannig ekki er unnt aš kenna Bakkusi um žessa makalausu ręšu forsetans yfir sendimönnum erlendra rķkja, žar sem hann hellti śr skįlum reiši sinnar, bęši sér og Ķslandi til skaša og skammar. Gęti hugsast aš hann hafi fengiš taugaįfall ķ gešshręringu lišinna vikna žegar allir hans bestu vinir standa uppi auralausir og sumir ęrulausir?

Vandinn felst vitaskuld ķ žvķ aš forsetinn hefur óįreittur fengiš aš reka eigin utanrķkisstefnu undanfarin misseri, žvķ žó žetta sé alvarlegasta bulliš frį Bessastöšum til umheimsins er žetta frįleitt fyrsta śtspiliš af hįlfu forsetans, sem hann hefur tekiš upp į įn samrįšs viš utanrķkisrįšuneytiš. Žaš fęr hins vegar aš taka til eftir hann meš misgóšum įrangri.

Žaš mį rétt vera aš Ķslendingar ganga ekki aš öllum žeim vinum vķsum, sem viš töldum okkur eiga. Sumir hafa reynst okkur andsnśnir og margir žeirra eru hikandi gagnvart Ķslandi. Er žaš vęnlegt til įrangurs aš rįšast į žį meš óbótaskömmum? Eša aš rausa um hvaš réttast vęri aš gera viš Keflavķkurflugvöll? Žaš vęri nęr aš forsetinn upplżsti žjóšina um žaš hvers vegna hans frįbęru vinir į Indlandi og ķ Kķna hafa ekki reynst tryggari og örlįtari en raun ber vitni. Og hvaš meš hans hnattręnu tengsl til bandarķskra aušmanna?

Hiršvęšing forsetaembęttisins var hlęgileg į sķnum tķma. Erindrekstur forsetans og žjónkun viš aušmenn og śtrįsarvķkinga var skammarleg. Ég nenni ekki einu sinni aš minnast į ógešiš ķ kringum fjölmišlalögin 2004, nema aš žar tók forsetinn sér völd įn įbyrgšar. Žį ömurlegu slóš er hann enn aš feta, landi og žjóš til verulegs tjóns, nś žegar viš sķst megum viš žvķ.

Herra Ólafur Ragnar veršur aš žegja af sér. Ella į hann aš segja af sér. Best fęri į žvķ aš hann gerši hvort tveggja.


mbl.is Forsetinn gagnrżndi nįgrannarķki
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Fornsögur af FL Group

 FLGroup2

Undanfarin dęgur hefur nokkuš boriš į fréttum um aš Hannes Smįrason, žįverandi stjórnarformašur FL Group, hafi mokaš žremur milljöršum króna śt śr almenningshlutafélaginu til žess aš ljį Pįlma Haraldssyni ķ Fons (įšur Feng) til žess aš kaupa danska lįgfargjaldafélagiš Sterling. Sem sķšan var selt nokkrum sinnum milli Sterling og FL Group viš sķfellt hęrra verši, žó aldrei linnti taprekstrinum og flestum öšrum bęri saman um virši félagsins lękkaši ört.

Ég įtta mig žó ekki fullkomlega į žvķ hvers vegna žessi frétt er nśna aš koma upp į yfirboršiš. Sjįlfur skrifaši ég žessa frétt ķ Blašiš hinn 23. september įriš 2005. Hśn var aš vķsu žvķ marki brennd aš enginn vildi stašfesta hana eša ręša mįliš undir nafni. Enginn vildi hins vegar neita henni og žrįtt fyrir nokkra eftirgrennslan komst ég lķtiš lengra meš fréttina.

Mér žykir žvķ harla merkilegt, aš nś žegar žessi frétt er rifjuš upp, skuli ķ raun engar betri heimildir vera fram komnar fyrir žvķ sem geršist. Mašur skilur mętavel aš žįtttakendur ķ žessum barbabrellum skuli ekki vilja opinbera hvaš įtti sér staš, en žaš voru fleiri til frįsagnar. Žannig voru ķ stjórninni fulltrśar almennra hluthafa, sem sögšu af sér vegna žessa mįls, en žeir sögšu aldrei fullum fetum frį žvķ sem geršist.

Kannski Agnes Bragadóttir nįi žvķ fram nś žegar hśn hefur dregiš mįliš fram į nż. Hśn kvešst hafa óyggjandi heimildir fyrir fréttinni nś, sem hśn hafi ekki haft į sķnum tķma, en nefnir žęr svo ekki. Fyrir žvķ geta žó veriš żmsar haldbęrar įstęšur og įstęšulaust aš fetta fingur śt ķ žaš. En hver skyldi žessi skotheldi heimildarmašur vera? Žar hlżtur Einar Siguršsson, forstjóri Įrvakurs, aš koma sterklega til greina, en hann var mešal ęšstu stjórnenda hjį FL Group į žessum tķma og mér var raunar sagt žį, aš hann hafi veriš virkur žįtttakandi ķ žessum fjįrmunaflutningum. Žess vegna hafi hann lķka veriš kvaddur meš mikilli rausn, žegar hann lét af störfum hjį félaginu skömmu sķšar.

— — —

Nś vķsar Hannes žessu enn og aftur alfariš į bug. Ég įtta mig ekki į žvķ hversu trśveršug sś afneitun er. En ķ ljósi žeirra orša, sem Inga Jóna Žóršardóttir, fulltrśi almennra hluthafa, lét falla um stjórnarhętti félagsins žegar hśn sagši af sér į sķnum tķma, žykir mér einsżnt aš hśn žurfi aš stķga fram og greina frį žvķ hvernig mįliš horfši viš henni og nįkvęmlega hvaš geršist.

Enn frekar hljóta menn žó aš velta fyrir sér hver žįttur Ragnhildar Geirsdóttur, žįverandi  forstjóra FL Group var, en hśn lét af störfum meš einn glęsilegasta starfslokasamning Ķslandssögunnar ķ kjölfar žessara atburša. Sem engir voru ef marka mįtti orš hennar į žeim tķma og afneitun Hannesar nś.

Ef eitthvaš er hęft ķ žessu blasir viš aš žarna var į feršinni glępsamlegt athęfi, samsęri stjórnenda og sumra eigenda almenningshlutafélags gegn öšrum hluthöfum. Žaš kallar į rannsókn.

Eša hvaš? Samkvęmt dómum ķ Baugsmįlinu var žarna kannski ašeins um višskipti aš ręša. Jį, žau voru margslungin višskiptin ķ „nżja hagkerfinu“.

— — —

Žaš er mikiš talaš um įbyrgš manna ķ samfélaginu. Žaš vęri žvķ mįske įstęša til žess aš velta fyrir sér įbyrgš dómara ķ Baugsmįlinu, sem vildu fremur lįta halla į réttvķsina en žessa snillinga višskiptalķfsins. Ķ žvķ samhengi geta menn velt fyrir sér hvernig sakborningar gįtu fengiš sżknu ķ afar venjulegu og lįgkśrulegu tollsvikamįli vegna innflutnings į bķlum, žar sem lögin eru skżr, sęgur dómafordęma og réttarframkvęmdin ķ föstum skoršum um įratugabil.

Įbyrgšin liggur nefnilega vķšar en oftast er talaš um. Hver er til dęmis įbyrgš Višars Mįs Matthķassonar og félaga hans ķ yfirtökunefnd? Sś nefnd var sett į laggirnar til žess aš sżna fram į aš markašurinn gęti sjįlfur tekiš į żmsum įlitaefnum, sem upp kęmu, en hlutverk nefndarinnar var aš leggja mat į žaš hvenęr yfirtökuskylda myndašist ķ hlutafélögum žegar einstakir hluthafar eša hluthafahópar vęru oršnir svo rįšandi innan félags, aš ašrir hluthafar męttu sķn einskis.

Žaš er skemmst frį žvķ aš segja aš Višar Mįr og nefnd hans sį aldrei įstęšu til žess aš śrskurša aš yfirtökuskylda hefši myndast. Jafnvel ekki žegar 25% hlutafjįr ķ FL Group skipti um hendur, öll stjórnin (nema Hannes) sagši af sér og ķ hana settust Jón Įsgeir Jóhannesson, Skarphéšinn Berg Steinarsson, Siguršur Bollason og Magnśs Įrmann. Pįlmi Haraldsson var ennfremur ekki langt undan ķ eigendahópnum. En seisei nei, Višar Mįr taldi af og frį aš žessir kappar vęru aš vinna saman, en samanlagt voru žeir meš lišlega 60% hlutafjįr ķ félaginu.

Žvķ er viš aš bęta aš nefndin lognašist śt af ķ sumar, engum harmdauši, enda erindi hennar og trśveršugleiki aš engu oršin.

— — —

Rśmum mįnuši eftir aš ég skrifaši fyrrnefnda frétt var bošaš til hluthafafundar hjį FL Group. Žar var samžykkt aš auka hlutafé félagsins um 2/3, 44 milljarša króna, en žaš yrši žį samtals um 65 milljaršar króna og um 50 milljaršar žess handbęrir til frekari fjįrfestinga. Žetta var samžykkt meš lófataki og raunar virtust flestir višstaddra hinir įnęgšustu meš įstandiš. Ekki žó allir, Vilhjįlmur Bjarnason, ašjśnkt viš višskipta- og hagfręšideild Hįskóla Ķslands, spurši żmissa óžęgilegra spurninga, sem lutu aš vęntanlegri hlutafjįraukningu, kaupunum į Sterling og žrįlįtan oršróm um heimildarlausan fjįrmunaflutning stjórnenda hjį félaginu ķ sumar sem leiš. Skarphéšinn Berg Steinarsson, stjórnarformašur, varš til svara og svaraši ķ stuttu mįli ekki. Jafet Ólafsson, framkvęmdastjóri Veršbréfastofunnar, kvaddi sér einnig hljóšs, en var ekki jafngagnrżninn og Vilhjįlmur. Sagši žó aš sér sżndist menn ekki hugsa jafnvel um vörnina og sóknina. Žaš reyndust orš aš sönnu žegar allt heila klabbiš brann upp į mettķma. En ętli menn hefšu ekki įtt aš gefa oršum Vilhjįlms meiri gaum.

Ég tók vištal viš Skarphéšinn Berg eftir fundinn og žar hafši hann m.a. žetta aš segja viš lesendur Blašsins (spurningar mķnar eru feitletrašar):

Vilhjįlmur Bjarnason spurši į fundinum śt ķ meinta fjįrmunaflutninga ķ heimildarleysi og ég hjó eftir žvķ aš žś nefndir aš žess sęist ekki staš ķ sexmįnašauppgjörinu. En var žaš ekki einmitt mįliš? Mķnar heimildir herma aš greišslan hafi veriš lįtin ganga til baka, einmitt til žess aš žaš kęmi ekki fram ķ uppgjörinu.

„Žaš er bara rangt. Žegar endurskošandi skošar bókhald og fjįrreišur félags skošar hann žaš ekki į tilteknum tķmapunkti, heldur lķtur į tiltekiš tķmabil. Ef žaš hafa įtt sér staš svona greišslur, sem ég veit raunar ekkert um annaš en žaš sem ég hef séš ķ fjölmišlum, į žaš aš koma fram viš endurskošun į reikningum.“

En er žaš ekki mikilvęgt fyrir almenningshlutafélag eins og FL Group aš žegar slķkur kvittur kemst į kreik — hvort sem hann er réttur eša rangur — aš eyša öllum vafa sem fyrst?

„Jśjś, enda hef ég sagt aš endurskošun į bókhaldi og fjįrreišum félagsins vegna žessa įrs hefst į nęstu dögum. Žį veršur vafalaust kannaš hvort eitthvaš er til ķ žessum sögum. “

Var skošaš sérstaklega af stjórninni hvort einstakir stjórnendur FL Group hafi komiš aš kaupum Fons į Sterling į sķnum tķma?

„Mér dettur ekki ķ hug aš svo sé. Žaš er ekkert kannaš į hverjum morgni, sem menn męta ķ vinnuna, hvort žeir hafi eitthvaš į prjónunum en aš sinna žeim verkefnum, sem žeim eru falin. Ég veit ekki til žess aš žaš sé nokkurt tilefni til žess aš vera meš slķkar getgįtur. Žaš er ekkert ķ starfsemi félagsins, sem mér er kunnugt um, sem bendir til žess aš hlutirnir séu meš öšrum hętti en žeir eiga aš vera. “

 

Žaš mętti kannski spyrja Skarpa aftur nśna? Eša ęttu žar til bęr yfirvöld e.t.v. loksins aš skoša mįliš? Žaš vęri gustuk, žó ekki vęri nema til žess aš fį į hreint afstöšu dómstóla til višskipta af žessu tagi.


mbl.is Hannes vķsar įsökunum į bug
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Bankaraunir

Śr óśtgefnum tölvuleik frį Kaupžingi. Sem sjį mį er landiš komiš ķ heppilega stęrš, žar sem pįlmar blakta į bašströndunum, skóglendi umkringir hįhżsin, stutt er aš fara ķ fótbolta og nóg plįss fyrir einkažotur.

Egill Helgason bendir į furšulega rįšstöfun hjį Royal Bank of Scotland. Fyrir um žremur įrum kom śt skżrsla frį greiningardeild žessa banka, žar sem fjallaš var um KB banka, sem svo var nefndur žaš misseriš. Žar var varaš viš einu og öšru hjį bankanum, sem eftir į aš hyggja įtti sjįlfsagt viš fleiri banka hér į landi.

Į žeim tķma var žessari gagnrżni tekiš vķšs fjarri, ekki ašeins af bönkunum, heldur afgreiddu żmsir fjölmišlar ašfinnslurnar, sem hrošvirkni, įróšur eša öfund! Stórfenglegast var žó aš lesa grein ķ Fréttablašinu hinn 27. nóvember 2005, žar sem höfundur lżsti af fįgętum nęmleik og skįldlegu innsęi hvernig žessi lélega skżrsla var bśin til:

Taktfastur slįtturinn ķ lestinni er svęfandi og tķminn lķšur hratt žegar mašur er önnum kafinn. Tom Jenkins situr ķ lestinni og hamast viš aš klįra sķšustu kaflanna [svo!] ķ stuttri greiningu sem į aš senda višskiptavinum bankans. Veröldin žżtur hjį utan lestargluggans og tķminn lķka. Hann veršur aš nį aš klįra žetta… Lestin nįlgast stöšina og hann lżkur viš skżrsluna. Hefši kannski žurft aš tékka nokkur atriši, en įkvešur aš setja punktinn aftan viš og skżrslan er til. Hann finnur til feginleika um leiš og hann bķtur ķ nešri vörina og žaš er eins og hann verši skömmustulegur um stund. Sķšan tekur straumur mannfjöldans hann meš sér aš nęsta įfangastaš.

Hver ętli sé skömmustulegur nśna?

Sjįlfur skrifaši ég forystugrein Blašsins um žetta hinn 25. nóvember 2005. Mér sżnist aš leišarinn hafi elst furšuvel, žó hitt hafi aš vķsu komiš į daginn aš žaš var lķkast til Kaupžing, sem stóš bankanna best aš vķgi.

Vafi um KB banka

Yfirleitt er litiš svo į aš heimskreppan mikla hafi hafist ķ New York hinn 29. október 1929, en menn gleyma žvķ gjarnan aš markašurinn nįši sér aftur į strik um hrķš og um mitt nęsta įr töldu flestir aš nišursveiflan vęri aš baki. En undirstöšurnar voru veikar og žaš hrikti ķ stošum fjįrmįlastofnana. Hinn 11. desember 1930 komst einkabankinn United States Bank ķ žrot, en žó öšrum bönkum hefši veriš ķ lófa lagiš aš koma honum til bjargar, höfšu hinir fķnu bankamenn engan įhuga į žvķ žar sem eigendurnir voru gyšingar. Žegar śt spuršist aš banki meš svo voldugt nafn vęri farinn į hausinn var ekki aš sökum aš spyrja: Į einni nóttu glötušu allir bankar trausti almennings og kreppan hófst af alvöru og stóš ķ tępan įratug.

Bankar eru hornsteinn efnahagslķfsins og til žess aš žeir geti gegnt hlutverki sķnu žurfa žeir aš hafa afar traustan fjįrhag og bolmagn til žess aš męta įföllum. Fyrst og sķšast žrķfast bankastofnanir žó į trausti. Trausti almennings og annarra bankastofnana.

Aš utan berast nś fregnir um aš erlendar bankastofnanir efist um stjórn KB banka, aš hann hafi tekiš of mikla įhęttu, m.a. meš lįnveitingum til skuldsettrar yfirtöku į fyrirtękjum og kaupum bankans sjįlfs ķ žeim. Žį er vakin athygli į stęrš bankans, hann sé ekki nógu stór til žess aš geta foršast vandręši, en hann sé of stór til žess aš ķslenska rķkiš geti hlaupiš undir bagga meš honum ef illa fer.

Hér er ekki um neinar bölbęnir aš ręša, en hinar erlendu bankastofnanir hafa augljóslega rķkar efasemdir um bankann, sem er ekki ašeins stęrsti banki Ķslands, heldur stór į evrópskan męlikvarša. Žęr efasemdir munu óhjįkvęmilega vekja efasemdir um ašra ķslenska banka, hvernig sem žeim er stjórnaš.

Ķslenskir athafnamenn ķ śtrįs žekkja vel hvernig Baugsmįliš hefur varpaš skugga į önnur ķslensk fyrirtęki į erlendri grundu. Vangaveltur af žvķ taginu geta reynst fyrirtękjum afar erfišar, en bönkum geta žęr rišiš aš fullu.

Yfirmenn KB banka hafa meš réttu bent į aš hinar erlendu bankastofnanir hafi fariš nokkuš geyst fram og nefnt dęmi um aš žeir fari meš meiri gętni, en žar var haldiš fram. En į sama tķma geta žeir kennt sjįlfum sér um. Žeir hafa ekki svaraš żmsum įleitnum spurningum um stöšu bankans eša eytt vafa um tilteknar įkvaršanir, fjįrfestingar og višskipti, sem żmsum sögum fer af.

Slķkur vafi er óžolandi og KB banka ber aš gera śt um hann meš hreinskilnum hętti, ekki ašeins vegna bankans sjįlfs eša annarra ķslenskra banka, heldur vegna ķslensks efnahagslķfs og oršspors landsins į alžjóšavettvangi.

 


Höfundur

Andrés Magnússon
Andrés Magnússon
blaðamaður á Englandi ritar hér fréttir, fróðleik og hugleiðingar, sem ekki rata á prent.
Des. 2017
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband